BAZA
DRZEWORYTÓW

Baza Danych

00000833
materiał (podłoża): papier
technika: drzeworyt wzdłużny
tech. zdobnicza: kolorowanie ręczne
wymiary: 35,5 x 26,5 cm
datowanie odbitki graficznej: 1801-1841
opis: Drzeworyt w kształcie prostokąta stojącego. Przedstawia Matkę Boską z przytulonym do niej Dzieciątkiem Jezus i stojącym obok świętym Józefem. W prawym górnym rogu, w prostokątnym podwójnym obramowaniu okna umieszczono schematyczny wizerunek kościoła na tle pejzażu. Matka Boska, ukazana w ¾ postaci, w pomarańczowej sukni i niebieskim, obszernym płaszczu o licznych fałdach. Żółta lamówka, ze szlakiem perełek i zygzakowatym wzorem, zdobi brzegi płaszcza oraz szatę na piersiach i przy szyi. Głowę Matki Boskiej wieńczy zamknięta korona o żółtej barwie, spod której spływa na jej ramiona pomarańczowy welon. Pomarańczowy nimb wokół głowy posiada ząbkowane promienie. Dzieciątko Jezus w koronie na głowie i białym powijaku ozdobionym żółtą taśmą z zygzakowatym ornamentem, w prawej ręce trzyma trzy wiśnie, lewą błogosławi. Po lewej stronie kompozycji znajduje się święty Józef przedstawiony z półdługimi, ułożonymi w fale włosami, z twarzą okoloną zarostem. Ma na sobie długą szatę w kolorach niebieskim i zielonym oraz narzucony na lewe ramię i opasujący pierś pomarańczowy płaszcz. Wokół jego głowy okrągły nimb z ząbkowanymi promieniami. U dołu kompozycji poziomy pas z ukazanymi schematycznie owocami i trzema ptakami. W górnej części kompozycji napis. Tło ugrowe. Papier lekko pofalowany.
motyw ikonograficzny: Dzieciątko Jezus , korona , kościół , krajobraz , Matka Boska , Matka Boska Dzikowska , nimb , okno , owoc , płaszcz , ptak , stół , suknia , Święta Rodzina , święty Józef
stan zachowania: dobry
napisy i znaki: OBRAZ: PANNY: MARY: DZIKOWSKEY. , (u góry kompozycji)
numer inwentarza: ECT.3036
uwagi: Drzeworyt wzorowany na obrazie Matki Boskiej Dzikowskiej przedstawiającym Świętą Rodzinę w czasie ucieczki do Egiptu. Obraz pochodzi z XVI w., znajduje się w Sanktuarium Matki Boskiej Dzikowskiej w Tarnobrzegu, jest czczony jako cudowny od 1675 roku. Pierwotnie znajdował się w Dzikowie (obecnie dzielnicy Tarnobrzega) w kaplicy zamkowej Tarnowskich, ale w 1678 r. został przeniesiony do ufundowanego przez nich kościoła Dominikanów. W drugiej połowie XIX w. kult Matki Boskiej Dzikowskiej był propagowany jako kult Świętej Rodziny. Schemat kompozycji zaczerpnięty z miedziorytów dewocyjnych z XVIII i XIX w., powielany na innych drzeworytach ludowych. Wizerunek popularny wśród ludowych malarzy. Matka Boska Dzikowska była bowiem patronką flisaków, stąd jej liczne obrazy są odnajdowane na południe od Krakowa do Podkarpacia, a także na wschodzie w rejonie Rzeszowa. Drzeworyt pochodzi z kolekcji Józefa Gwalberta Pawlikowskiego (1793-1852)- mecenasa sztuki i kolekcjonera, działacza gospodarczego i politycznego, syna założyciela zbiorów sztuki w Medyce, które sam znacznie powiększył. Wśród różnorodnych zbiorów J. G. Pawlikowskiego znalazła się również unikatowa kolekcja 143 drzeworytów ludowych. Stanowi ona niezwykle cenny i pionierski zasób, a jej twórca należy do pierwszych zbieraczy, który – gromadząc „starożytności ojczyste” – umiał skierować uwagę na niedoceniane przez jemu współczesnych prace ludowych i prowincjonalnych artystów. Tworzona była od lat 30. do 50. XIX wieku, czyli w okresie, kiedy działali ostatni już drzeworytnicy, wykonujący swe usługi dla ludności wiejskiej. Tworząc kolekcję ludowych drzeworytów, Pawlikowski korzystał z pomocy Kajetana Wincentego Kielisińskiego (1810-1849), rysownika i rytownika, przez pewien czas opiekuna zbiorów medyckich. W czasie swoich wędrówek po Galicji, Mazowszu, Lubelszczyźnie czy Wielkopolsce nabywał on grafiki między innymi od drzeworytników i sprzedawców dewocjonaliów. Kilka drzeworytów ludowych pozyskanych zostało także przez Teofila Żebrawskiego w latach 1845-1851, również współpracującego z Pawlikowskim, który cały swój zbiór w 1849 roku przeniósł z Medyki do Lwowa. W 1921 roku spuścizna po Józefie Gwalbercie Pawlikowskim, trafiła do Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, przekazana tam przez wnuka, Jana Pawlikowskiego. Po II wojnie pozostałe we Lwowie zbiory weszły w skład Biblioteki Akademii Nauk USRR, która po odzyskaniu niepodległości przez Ukrainę przemianowana została na Lwowską Narodową Naukową Bibliotekę Ukrainy im. Wasyla Stefanyka. Drzeworyty ludowe przechowywane są w Oddziale Sztuki Biblioteki, w Pałacu Baworowskich we Lwowie. Dawny numer inwentarza: 673.
fotografia: Merduch, Jurij , 2013
opracowanie dokumentu: Grochal, Anna, 2013.08.16,
instytucja: Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie
.
.
Moja galeria / Loguj
Login
Hasło
Midas Browser
Powered by Midas Browser ©