BAZA
DRZEWORYTÓW

Baza Danych

00000925
materiał (podłoża): papier
technika: drzeworyt wzdłużny
wymiary: 30,8 x 20,4 cm
miejsce powstania: Warszawa
datowanie klocka drzeworytniczego: ok. 1836 datowanie odbitki graficznej: 1921
opis: Drzeworyt w kompozycji pionowej przedstawiający postać świętego Mikołaja w stroju liturgicznym biskupim obrządku wschodniego: w mitrze na głowie, szacie w pionowe pasy, omoforionie zdobionym krzyżami i płaszczu wypełnionym ornamentyką roślinną. Widoczna wewnętrzna strona płaszcza paskowana. Spod szaty wystają stopy w czarnym obuwiu. Prawą rękę święty trzyma wzniesioną jak do błogosławieństwa, w lewej trzyma pastorał. Twarz świętego, okolona półdługimi włosami i brodą wyrazista, głowę w mitrze otacza aureola z dwóch cienkich linii. Święty przedstawiony został w centrum kompozycji. Na drugim tle, w dolnej części drzeworytu widoczne po obu stronach świętego budynek kościoła i wieża. Przed nimi, po lewej stronie trzy postacie w cebrzyku, po prawej klęcząca postać z kijem w ręku oraz wilk i baranek. W górnej części kompozycji, po obu stronach świętego przedstawiono siedzących na obłokach Chrystusa i Maryję. Chrystus, ukazany po lewej stronie kompozycji trzyma w ręce księgę – symbol prawd wiary. Po prawej stronie widoczna Maryja trzymająca w rękach paliusz – symbol władzy arcybiskupiej. Wzdłuż dolnej krawędzi drzeworytu, pod kompozycją znajduje się – w osobnym polu – inskrypcja. Całość drzeworytu otoczona grubą czarną ramką, wypełnioną szlaczkiem i małymi kreseczkami.
motyw ikonograficzny: ceber , dziecko , infuła , Jezus Chrystus , kij , klęcząca postać , kościół , księga , laska , Matka Boska , obłok , Święty Mikołaj , wstęga , zwierzę (wilk)
stan zachowania: dobry
napisy i znaki: O S MIKOEAYA CODOSTORCA , (wzdłuż dolnej krawędzi, pod postacią świętego)
numer inwentarza: Gr.Pol.2391/45 MNW
uwagi: Święty Mikołaj był biskupem Miry (obecnie Demre) w Azji Mniejszej, dlatego zawsze przedstawiany jest w biskupim stroju liturgicznym. Szczególną czcią otaczany jest w Rosji, jest jej patronem, często więc przedstawiany jest w stroju liturgicznym obrządku wschodniego. Według niektórych legend święty brał udział w soborze nicejskim (324 r.), po którym – na skutek niefortunnego wydarzenia – stracił urząd biskupi i został uwięziony. Legenda głosi, że podczas niewoli Mikołajowi ukazali się Chrystus i Maryja, ofiarowujący świętemu księgę – symbol prawd wiary – i paliusz – symbol władzy arcybiskupiej. W 1087 roku, 9 maja, relikwie świętego Mikołaja przewieziono z Miry do włoskiego miasta Bari, gdzie wkrótce rozpoczęto budowę bazyliki pod wezwaniem świętego. Podczas przewożenia sarkofagu okazało się, że ciało świętego zanurzone było w płynie, tzw. „mannie świętego Mikołaja”. Płyn wydobywał się z kości świętego i dzieje się tak do dzisiaj. Badania wykazały, że jest to czysta woda. Obecnie relikwie przechowuje się w hermetycznym sarkofagu, otwieranym – zgodnie z wielowiekową tradycją – w dzień przywiezienia świętego do Bari, 9 maja. Wydobywa się wtedy kilka ampułek płynu i rozdaje po kilka kropli wiernym. Święty Mikołaj, należący do grona 14 świętych wspomożycieli jest patronem wielu zawodów: cukierników, piekarzy, piwowarów, rybaków, flisaków, kupców, marynarzy, młynarzy, notariuszy, żeglarzy, bednarzy. Jest również patronem dzieci, jeńców, więźniów, młodych małżeństw, panien i studentów. Jest także patronem wielu krajów i miast, m. in. Grecji, Antwerpii, Berlina i Moskwy. Rozmaite atrybuty, z którymi jest przedstawiany nawiązują do wypadków związanych z jego życiem. Najczęściej święty przedstawiany jest z trójką dzieci w cebrzyku, trzema złotymi kulami (lub sakiewkami czy jabłkami) oraz z wilkiem. Troje dzieci w cebrzyku nawiązują do historii uratowania przez świętego trójki młodzieńców przed niesłuszną karą śmierci. Inna legenda mówi, że dzieci te zostały poćwiartowane przez karczmarza i ukryte w cebrzyku, a święty Mikołaj przywrócił je do życia. Trzy złote kule (sakwy) przypominają historię trzech sióstr, którym święty Mikołaj ofiarował pieniądze jako posag i tym samym uchronił je od wydania do domu publicznego. Przedstawiany przy świętym wilk jest znakiem, że święty sprawuje władzę nad tymi zwierzętami. W Karpatach znana jest legenda, że w noc świętego Mikołaja zwierzęta te spotykają się w jednym miejscu ze swoim opiekunem i wtedy wyznacza on miejsca i zwierzynę, którą mogą wilki upolować. W Polsce święty jest także patronem pasterzy, którzy 5 grudnia zwykli pościć, a 6 grudnia modlić się do świętego o ochronę zwierzyny domowej. Święty Mikołaj najbardziej znany jest jako ten, który rozdaje prezenty. Często przedstawiany jest z workiem prezentów, a także z chlebem czy sakiewką – znakiem jego wielkiej hojności i umiejętności dzielenia się z najuboższymi. Znany do dziś zwyczaj rozdawania w dzień świętego Mikołaja prezentów rozpowszechnił się w XIII w., kiedy to, pod patronatem świętego rozpoczęto przyznawanie studentom i młodzieży stypendiów i zapomóg.
literatura: Marecki, Rotter, Jak czytać wizerunki świętych..., 2009, s. 453-458 Jacher-Tyszkowa, Polska grafika ludowa, 1970, s. 70 (analogiczny wizerunek ze zbiorów Muzeum Etnograficznego w Krakowie) Janicka-Krzywda, Patron-Atrybut..., s. 72
fotografia: Wąsik, Marcin , 2012
obiekty związane:
5000000505 teka grafik Teka Łazarskiego w Muzeum Narodowym w Warszawie
opracowanie dokumentu: Woźny, Anna, 2013.10.24,
instytucja: Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie
.
.
Moja galeria / Loguj
Login
Hasło
Midas Browser
Powered by Midas Browser ©