BAZA
DRZEWORYTÓW

Baza Danych

00001414
materiał (podłoża): drewno
technika: drzeworyt wzdłużny
wymiary: 9,5 x 6,2 x 2,5 cm
datowanie klocka drzeworytniczego: 1801-1850
opis: Klocek drzeworytniczy dwustronny, do druku dwóch kart przeznaczonych między innymi do układania pasjansa. Kompozycja podzielona na 2 pola podwójną linią. U góry postacie i oznaczenie koloru, niżej szwabachą, w 6.wierszach, w odbiciu lustrzanym tekst dotyczący symboliki danej karty. Na awersie dziesiątka żołądź nazywana po słowacku: žaludná desiatka, a po polsku tzw. dziesiątka żołędna/trefl. W górnej części po bokach żołędzie ułożone w pionie po 5 sztuk, między nimi mężczyzna stojący pod drzewem, zwrócony w lewo, trzymający oburącz wywinięty przez wiatr parasol. Obok widnieje zerwany z głowy kapelusz. Wyżej - rzymska X. Pod poziomymi liniami napis. Na rewersie w górnych rogach dwa żołędzie, każdy z dwoma liśćmi. Po prawej postać l.pochylonej kobiety poruszającej się o dwóch kulach ku łóżku stojącemu po lewej. W dolnej części kompozycji znajduje się tekst. Karta w j. słowackim nazywana žaludnỳ túz, a w polskim tzw.tuz/as żołędny/trefl.
motyw ikonograficzny: drzewo , kapelusz , karta do gry , kobieta , kula chromego , łóżko , mężczyzna , parasol , pasjans , wiatr , żołądź
stan zachowania: dobry
napisy i znaki: Daleká cesta ti stoji/ Ale se nehoda stroji,/ Na tebe, chce tě potkati/ Raděj hled doma zustati/ Mužeš se naniu widati/ Ažse ti karta obrati. , (na awersie, w dolnej części kompozycji) Neni wswetě štěsti stáli,/ Neštěsti sa na tě walý,/ Zleti wikládá nowiny/ Stratiš někoho z rodiny/ Haj sa chorbi a pádu/ Nelez po stromowi wsadu. , (na rewersie, w dolnej części kompozycji)
numer inwentarza: F-E-5310
uwagi: Klocek - wraz z grupą innych kart - trafił do Słowackiego Muzeum Narodowego w Martinie w latach 1904-1905 od Emilii Juštovej za pośrednictwem księdza Andreja Kmet'a - archeologa, etnografa, geologa i botanika, założyciela Słowackiego Towarzystwa Muzealnego oraz Słowackiego Towarzystwa Naukowego (słow. Slovenská učená spoločnosť) z siedzibą w Martinie, którego powstanie uważane jest za doniosłe dla kształtowania się słowackiej nauki. Prezentowany klocek wykonał prawdopodobnie w Bańskiej Szczawnicy Vinco Obesko. Matryca wchodzi w skład zespołu składającego się z 3 klocków dwustronnych i 5 jednostronnych do druku kart typu niemieckiego, na którą składała się talia zawierająca 32 karty z liczbami rzymskimi i figurami w 4 kolorach: kier trefl, pik, karo. Opisywane karty w dolnej części uzupełnione są wierszowanymi tekstami, sugerującymi symbolikę przypisywaną danej karcie. Najstarsze europejskie wzmianki o kartach do gry pochodzą z XIV wieku. Popularność zyskały jednak dopiero z końcem średniowiecza, wraz z rozwojem technik drukarskich oraz upowszechnieniem papieru. W XV wieku, obok luksusowych, ręcznie malowanych kart pojawiły się tańsze, drukowane z drewnianych matryc. Ich wyrób stał się tak popularny, że z czasem wyłoniła się grupa zawodowa kartowników, którzy mieli swoje organizacje cechowe. Działali też na terenie Słowacji, gdzie karty odbijano w XIX w. między innymi w Koszycach, czy Bańskiej Szczawnicy.
obiekty związane:
5000001416 odbitka graficzna z klocka drzeworytniczego dwustronnego Karta do gry: As żołędny
5000001415 odbitka graficzna z klocka drzeworytniczego dwustronnego Karta do gry: X żołądź
opracowanie dokumentu: Mosio, Grażyna, 2017.10.19,
instytucja: Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie
.
.
Moja galeria / Loguj
Login
Hasło
Midas Browser
Powered by Midas Browser ©