BAZA
DRZEWORYTÓW

Baza Danych

00000760

Święty Stanisław wskrzeszający Piotrowina

warianty tytułu: Święty Stanisław biskup z Piotrowinem, Święty Stanisław Szczepanowski

odbitka graficzna

materiał (podłoża): papier
technika: drzeworyt wzdłużny
wymiary: 28 x 16,7 cm
datowanie odbitki drzeworytniczej: 1801-1850
opis: Św. Stanisław Szczepanowski zwrócony w prawą stronę kompozycji i stojący na cokole. Święty przedstawiony w stroju biskupim, w płaszczu spiętym na piersi i z greckim krzyżem pektorału na łańcuchu. Lewa ręka wzniesiona w geście błogosławieństwa, w prawej dłoni pastorał, na głowie otoczonej aureolą z wieńcem promieni - infuła. U stóp świętego, na pierwszym planie, z prawej u dołu wyłania się Piotrowin, ukazany w półpostaci. Jest okryty całunem i prawą rękę przyciska do piersi. Postać świętego została umieszczona w architektonicznej niszy, której przestrzeń została zapełniona ukośnymi krzyżującymi się kreskami. Po bokach widnieją przylegające do ścian kolumny o korynckich głowicach i trzonach spiralnie opasanych taśmami. Kolumny wspierają się na podporach ozdobionych reliefami. Wyżej widnieje fragment łuku. U stóp schodkowego cokołu, na którym stoi święty Stanisław umieszczono inskrypcję.
motyw ikonograficzny: arkada , aureola , całun , gest błogosławieństwa , infuła , kolumna , pastorał , pektorał , Piotrowin , święty Stanisław biskup
stan zachowania: dobry
napisy i znaki: +:Z KSWIEGO STANiSŁAWAB , (u dołu drzeworytu)
numer inwentarza: ECT.3110
uwagi: Biskup Stanisław Szczepanowski (1030-1079), za panowania króla Bolesława Śmiałego, zakupił dla krakowskiego biskupstwa wieś Piotrowin. Jej właścicielem był Piotr Strzemieńczyk. Po jego śmierci rodzina zakwestionowała dokonaną transakcję. Biskup został postawiony przed sądem królewskim. Jego słowom nie dano wiary. Posądzony o oszustwo biskup zaczął modlić się o wskrzeszenie Piotrowina, który mógłby oczyścić go z zarzutów. Polecił otworzyć grób, dotknął ciała i nakazał nieboszczykowi wstać. Piotr miał wtedy zmartwychwstać i potwierdzić przed królem, że wieś swą sprzedał krakowskiemu biskupowi. Stanisław zapytał Piotra, czy chce pozostać żywy czy spocząć w grobie. Piotr (Piotrowin) wybrał życie wieczne i poprosił o modlitwy. Po czym położył się do grobu. Historię tę opisuje hagiograficzna legenda z XI wieku zamieszczona w "Żywocie św. Stanisława" Wincentego z Kielczy. Wskrzeszenie Piotra zostało uznane w procesie kanonizacyjnym za cud uczyniony przez biskupa i dało podstawy ogłoszenia krakowskiego duchownego świętym 8 września 1253 r. w bazylice św. Franciszka w Asyżu. Uroczystość podniesienia relikwii Świętego i oznajmienia o jego kanonizacji w Polsce odbyła się 8 maja 1254. Święty męczennik jest patronem Polski, kilku archidiecezji, w tym krakowskiej, poznańskiej i warszawskiej. Jego postać widnieje w wielu herbach miast. Drzeworyt pochodzi z kolekcji Józefa Gwalberta Pawlikowskiego (1793-1852)- mecenasa sztuki i kolekcjonera, działacza gospodarczego i politycznego, syna założyciela zbiorów sztuki w Medyce, które sam znacznie powiększył. Wśród różnorodnych zbiorów J. G. Pawlikowskiego znalazła się również unikatowa kolekcja 143 drzeworytów ludowych. Stanowi ona niezwykle cenny i pionierski zasób, a jej twórca należy do pierwszych zbieraczy, który – gromadząc „starożytności ojczyste” – umiał skierować uwagę na niedoceniane przez jemu współczesnych prace ludowych i prowincjonalnych artystów. Tworzona była od lat 30. do 50. XIX wieku, czyli w okresie, kiedy działali ostatni już drzeworytnicy, wykonujący swe usługi dla ludności wiejskiej. Tworząc kolekcję ludowych drzeworytów, Pawlikowski korzystał z pomocy Kajetana Wincentego Kielisińskiego (1810-1849), rysownika i rytownika, przez pewien czas opiekuna zbiorów medyckich. W czasie swoich wędrówek po Galicji, Mazowszu, Lubelszczyźnie czy Wielkopolsce nabywał on grafiki między innymi od drzeworytników i sprzedawców dewocjonaliów. Kilka drzeworytów ludowych pozyskanych zostało także przez Teofila Żebrawskiego w latach 1845-1851, również współpracującego z Pawlikowskim, który cały swój zbiór w 1849 roku przeniósł z Medyki do Lwowa. W 1921 roku spuścizna po Józefie Gwalbercie Pawlikowskim, trafiła do Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, przekazana tam przez wnuka, Jana Pawlikowskiego. Po II wojnie pozostałe we Lwowie zbiory weszły w skład Biblioteki Akademii Nauk USRR, która po odzyskaniu niepodległości przez Ukrainę przemianowana została na Lwowską Narodową Naukową Bibliotekę Ukrainy im. Wasyla Stefanyka. Drzeworyty ludowe przechowywane są w Oddziale Sztuki Biblioteki, w Pałacu Baworowskich we Lwowie. Odbitka o dawnym numerze inwentarza: 1129.
fotografia: Merduch, Jurij , 2013
opracowanie dokumentu: Mosio, Grażyna, 2013.08.13,
instytucja: Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie
.
.
Moja galeria / Loguj
Login
Hasło
Midas Browser
Powered by Midas Browser ©