BAZA
DRZEWORYTÓW

Baza Danych

00000841
materiał (podłoża): papier
technika: drzeworyt wzdłużny
wymiary: 28,5 x 16,7 cm
datowanie odbitki graficznej: 1801-1841
opis: Kompozycja ujęta w prostokąt stojący przedstawiająca półpostać Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Matka Boska ukazana w sukni oraz w płaszczu spływającym z głowy, zdobionym bogatym ornamentem roślinnym. Głowa Marii zwieńczona zamkniętą koroną i otoczona nimbem w formie podwójnej obręczy, skierowana i pochylona w stronę Dzieciątka Jezus. Twarz smutna, z oczu płyną łzy. Prawą dłonią Matka Boska wskazuje Dzieciątko trzymane na lewej ręce. Jezus ukazany w sukience z lamówkami. Prawą rękę wyciąga w stronę dłoni Marii (błogosławi?). Lewą ręką obejmuje zamkniętą księgę. Głowa Jezusa zwieńczona zamkniętą koroną, otoczona nimbem w formie podwójnej obręczy. Tło kompozycji: portrety (fundatorów?) - kobiety i mężczyzny oraz obraz wotywny z modlącym się, wotum figuralne - niemowlę w powijakach i plakieta z oczami. U dołu, na wydzielonym polu napis. Całość otoczona cienką obwódką, w górnej części przerwaną.
motyw ikonograficzny: księga , łza , Matka Boska z Dzieciątkiem , wotum
stan zachowania: dobry
napisy i znaki: OBRAZ P: M: LWOWSKIEY KTORA PŁAKAŁA/ RWAWEMI ŁZAMI BEZ 30 MSZY S: , (u dołu) F C , (w prawym, dolnym rogu)
numer inwentarza: ECT.3022
uwagi: Drzeworyt przedstawia najprawdopodobniej obraz Matki Boskiej Zwycięskiej, czczony do 1946 roku we lwowskim kościele dominikanów, p.w. Bożego Ciała. Według tradycji ikona namalowana została przez św. Jana Ewangelistę. Od średniowiecza miała być w posiadaniu książąt Rurykowiczów w Kijowie, którzy podarowali ją dominikanom we Lwowie. W rzeczywistości obraz datowany jest na XIV wiek i powstał prawdopodobnie na zamówienie zakonników, którzy pracę zlecili nie znanemu z imienia ani nazwiska ikonopisowi z kręgu serbsko-macedońskiego. Obraz od początku cieszył się dużym kultem. Wyróżniony został koronami papieskimi w 1751 r. Po II wojnie opuszczający Lwów dominikanie przywieźli obraz do Gdańska, gdzie umieszczony został w kościele św. Mikołaja. Drzeworyt przedstawia nie znany bliżej epizod z historii cudownego wizerunku, kiedy to Matka Boska przedstawiona na obrazie miała płakać krwawymi łzami przez 30 mszy. Tego typu wydarzenia wiązane są z wieloma cudownymi wizerunkami maryjnymi, szczególnie w XVII-XIX w. Nadzwyczajne zjawiska traktowane były jako zapowiedź niezwykłych wydarzeń lub ostrzeżenie przed karą za grzechy. Drzeworyt pochodzi z kolekcji Józefa Gwalberta Pawlikowskiego (1793-1852)- mecenasa sztuki i kolekcjonera, działacza gospodarczego i politycznego, syna założyciela zbiorów sztuki w Medyce, które sam znacznie powiększył. Wśród różnorodnych zbiorów J. G. Pawlikowskiego znalazła się również unikatowa kolekcja 143 drzeworytów ludowych. Stanowi ona niezwykle cenny i pionierski zasób, a jej twórca należy do pierwszych zbieraczy, który – gromadząc „starożytności ojczyste” – umiał skierować uwagę na niedoceniane przez jemu współczesnych prace ludowych i prowincjonalnych artystów. Tworzona była od lat 30. do 50. XIX wieku, czyli w okresie, kiedy działali ostatni już drzeworytnicy, wykonujący swe usługi dla ludności wiejskiej. Tworząc kolekcję ludowych drzeworytów, Pawlikowski korzystał z pomocy Kajetana Wincentego Kielisińskiego (1810-1849), rysownika i rytownika, przez pewien czas opiekuna zbiorów medyckich. W czasie swoich wędrówek po Galicji, Mazowszu, Lubelszczyźnie czy Wielkopolsce nabywał on grafiki między innymi od drzeworytników i sprzedawców dewocjonaliów. Kilka drzeworytów ludowych pozyskanych zostało także przez Teofila Żebrawskiego w latach 1845-1851, również współpracującego z Pawlikowskim, który cały swój zbiór w 1849 roku przeniósł z Medyki do Lwowa. W 1921 roku spuścizna po Józefie Gwalbercie Pawlikowskim, trafiła do Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, przekazana tam przez wnuka, Jana Pawlikowskiego. Po II wojnie pozostałe we Lwowie zbiory weszły w skład Biblioteki Akademii Nauk USRR, która po odzyskaniu niepodległości przez Ukrainę przemianowana została na Lwowską Narodową Naukową Bibliotekę Ukrainy im. Wasyla Stefanyka. Drzeworyty ludowe przechowywane są w Oddziale Sztuki Biblioteki, w Pałacu Baworowskich we Lwowie. W kolekcji Pawlikowskiego drzeworyt posiadał nr inw. 758.
fotografia: Merduch, Jurij , 2013
opracowanie dokumentu: Skoczeń-Marchewka, Beata, 2013.11.23,
instytucja: Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie
.
.
Moja galeria / Loguj
Login
Hasło
Midas Browser
Powered by Midas Browser ©