BAZA
DRZEWORYTÓW

Baza Danych

00000897
materiał (podłoża): papier
technika: drzeworyt wzdłużny
wymiary: 20,2 x 14,5 cm
miejsce powstania: Warszawa
datowanie klocka drzeworytniczego: 1830-1840 datowanie odbitki drzeworytniczej: 1921
opis: Drzeworyt w kompozycji pionowej przedstawiający postać świętego Mikołaja obrządku wschodniego. W centrum kompozycji, na pustym tle widoczna postać świętego w liturgicznym stroju wschodnim – mitrze na głowie, omoforionie zdobionym krzyżami i płaszczu wypełnionym ornamentyką roślinną. Widoczna wewnętrzna strona płaszcza paskowana. Prawą rękę święty trzyma w geście błogosławieństwa, w lewej ma księgę z czarną okładką i klamrami spinającymi. Na okładce księgi, w rombie znak krzyża. Twarz świętego, okolona brodą i wąsami wyrazista. Po obu stronach świętego, na wysokości jego głowy inskrypcja pisana cyrylicą, umieszczona na czarnych, prostokątnych i zdobionych paskach. Całość kompozycji otoczona prostą ramką, w górnej części prawie całkowicie niewidoczną.
motyw ikonograficzny: cyrylica , księga , mitra , Święty Mikołaj
stan zachowania: dobry
napisy i znaki: (po obu stronach głowy świętego)
numer inwentarza: Gr.Pol.2391/41 MNW
uwagi: Święty Mikołaj był biskupem Miry (obecnie Demre) w Azji Mniejszej, dlatego zawsze przedstawiany jest w biskupim stroju liturgicznym. Szczególną czcią otaczany jest w Rosji, jest patronem tego kraju, często więc przedstawiany jest w stroju liturgicznym obrządku wschodniego. Według niektórych legend święty brał udział w soborze nicejskim (324 r.), po którym – na skutek niefortunnego wydarzenia – stracił urząd biskupi i został uwięziony. Legenda głosi, że podczas niewoli Mikołajowi ukazali się Chrystus i Maryja, ofiarowujący świętemu księgę - symbol prawd wiary, i paliusz – symbol władzy arcybiskupiej. W 1087 roku, 9 maja, relikwie świętego Mikołaja przewieziono z Miry do włoskiego miasta Bari, gdzie wkrótce rozpoczęto budowę bazyliki pod wezwaniem świętego. Podczas przewożenia sarkofagu okazało się, że ciało świętego zanurzone było w płynie, tzw. „mannie świętego Mikołaja”. Płyn wydobywał się z kości świętego i dzieje się tak do dzisiaj. Badania wykazały, że jest to czysta woda. Obecnie relikwie przechowuje się w hermetycznym sarkofagu, otwieranym – zgodnie z wielowiekową tradycją – w dzień przywiezienia świętego do Bari, 9 maja. Wydobywa się wtedy kilka ampułek płynu i rozdaje po kilka kropli wiernym. Święty Mikołaj, należący do grona 14 świętych wspomożycieli jest patronem wielu zawodów: cukierników, piekarzy, piwowarów, rybaków, flisaków, kupców, marynarzy, młynarzy, notariuszy, żeglarzy, bednarzy. Jest również patronem dzieci, jeńców, więźniów, młodych małżeństw, panien, studentów oraz patronem wielu krajów i miast, m. in. Grecji, Antwerpii, Berlina i Moskwy. Rozmaite atrybuty, z którymi jest przedstawiany nawiązują do wypadków związanych z jego życiem. Najczęściej święty przedstawiany jest z trójką dzieci w cebrzyku, trzema złotymi kulami (lub sakiewkami czy jabłkami) oraz z wilkiem. Troje dzieci w cebrzyku nawiązują do historii uratowania przez świętego trójki młodzieńców przed niesłuszną karą śmierci. Inna legenda mówi, że dzieci te zostały poćwiartowane przez karczmarza i ukryte w cebrzyku, a święty Mikołaj przywrócił je do życia. Trzy złote kule (sakwy) przypominają historię trzech sióstr, którym święty Mikołaj ofiarował pieniądze jako posag i tym samym uchronił je od wydania do domu publicznego. Przedstawiany przy świętym wilk jest znakiem, że święty sprawuje władzę nad tymi zwierzętami. W Karpatach znana jest legenda, że w noc świętego Mikołaja zwierzęta te spotykają się w jednym miejscu ze swoim opiekunem i wtedy wyznacza on miejsca i zwierzynę, którą mogą wilki upolować. W Polsce święty jest także patronem pasterzy, którzy 5 grudnia zwykli pościć, a 6 grudnia modlić się do świętego o ochronę zwierzyny domowej. Święty Mikołaj najbardziej znany jest jako ten, który rozdaje prezenty. Często przedstawiany jest z workiem prezentów, a także z chlebem czy sakiewką – znakiem jego wielkiej hojności i umiejętności dzielenia się z najuboższymi. Znany do dziś zwyczaj rozdawania w dzień świętego Mikołaja prezentów rozpowszechnił się w XIII w., kiedy to, pod patronatem świętego rozpoczęto przyznawanie studentom i młodzieży stypendiów i zapomóg.
literatura: Jacher-Tyszkowa, Polska grafika ludowa, 1970, s. 82 (analogiczny wizerunek ze zbiorów Muzeum Etnograficznego im. S. Udzieli w Krakowie)
fotografia: Wąsik, Marcin , 2012
obiekty związane:
5000000505 teka grafik Teka Łazarskiego w Muzeum Narodowym w Warszawie
opracowanie dokumentu: Woźny, Anna, 2013.10.21,
instytucja: Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie
.
.
Moja galeria / Loguj
Login
Hasło
Midas Browser
Powered by Midas Browser ©