BAZA
DRZEWORYTÓW

Baza Danych

00000736
materiał (podłoża): papier
technika: drzeworyt wzdłużny
tech. zdobnicza: kolorowanie i malowanie
wymiary: 30,6 x 17,7 cm
miejsce powstania: Polska południowo-wschodnia
datowanie klocka drzeworytniczego: 1825 datowanie odbitki graficznej: od 1825-1841
opis: Półpostać Matki Boskiej z Dzieciątkiem Jezus na lewej ręce. Maria ukazana hieratycznie. Okryta żółtym płaszczem, spływającym z Jej głowy, zdobionym gwiazdkami i kwiatami na wijących się gałązkach. Na szyi trzy sznury korali z krzyżykiem, spoczywającym na piersiach. Pod płaszczem widoczne fragmenty żółtej sukni z długimi rękawami, zdobionej lamówkami i kwiatami. Maria trzyma Jezusa, krzyżując dłonie na wysokości jego kolan. Dzieciątko lekko zwrócone w stronę Matki, w długiej sukience cynobrowej zdobionej kwiatami. Lewą ręką trzyma zamkniętą księgę z monogramem Jezusa, prawą unosi w geście błogosławieństwa. Głowy obu postaci zwieńczone wysokimi koronami z puttami i krzyżykami, oraz otoczone aureolą utworzoną z 11 cynobrowych gwiazd, podkreślonych żółtym, malowanym pasem. Wewnątrz tło aureoli różowe. Korona Matki Boskiej dodatkowo ozdobiona monogramem maryjnym. Kontury postaci otoczone "perełkami". W dolnej części, na wydzielonym polu czterowierszowy napis. Tło kompozycji błękitne. Całość otoczona ozdobną ramką żółtą ze stylizowanymi ornamentami roślinnymi, niedbale pokrytymi cynobrową farbą.
motyw ikonograficzny: gest błogosławieństwa , gwiazda , korona , księga , Matka Boska Leżajska , Matka Boska z Dzieciątkiem , ornament roślinny
stan zachowania: dobry
napisy i znaki: PRAWDZIWYWIZERUNEKOBRAZA N:P.MARYI.WKO/ SCIELELEZANSKIM.UW.W.O.O.BERNARDYNUWCUDAMI/ SŁYNĄCEGO.UKORONOWANEGO.ODO.S.BENEDYKTA/ XIVPAPIZA:ROKU PANSKIEGO1752.DNIA 8/ WRZESNIA PrŁ PROSIo:P.ANIELSKIE 1825 , ( w dolnej części kompozycji) MARIA , (na koronie Matki Boskiej Leżajskiej) IHS , (na księdze, trzymanej przez Jezusa)
numer inwentarza: ECT.3017
uwagi: Prawdopodobnie warsztat leżajski. Drzeworyt powtarza schemat ikonograficzny innych, znanych grafik, wiązanych z ośrodkiem leżajskim, który rozwinął się wokół centrum pątniczego w Leżajsku (por. szczególnie drzeworyt z 1926 r. ze zbiorów Muzeum Historycznego w Sanoku, nr inw. MHS/S/1591). Tak, jak wiele z nich, charakteryzuje się czteropłatkowym kwiatem, zdobiącym płaszcz Matki Boskiej, czy perełkowym konturem postaci. Drzeworyt jest kopią cudownego wizerunku, znajdującego się w kościele Bernardynów w Leżajsku. Według podań, w 1590 r. pobożnemu mieszczaninowi Tomaszowi Michałkowi ukazała się Matka Boska i św. Józef. Maria objawiła mu wolę, by w tym miejscu stanął kościół. Liczne cuda i łaski, otrzymywane przez modlących się przekonały niedowiarków. W 1598 r. wybudowano na miejscu objawienia pierwszy kościół w którym umieszczono wizerunek Matki Boskiej z Dzieciątkiem, namalowany według tradycji przez księdza Erazma. Uznany za cudowny, w 1752 r. obraz koronowano koronami papieskimi. Drzeworyt pochodzi z kolekcji Józefa Gwalberta Pawlikowskiego (1793-1852)- mecenasa sztuki i kolekcjonera, działacza gospodarczego i politycznego, syna założyciela zbiorów sztuki w Medyce, które sam znacznie powiększył. Wśród różnorodnych zbiorów J. G. Pawlikowskiego znalazła się również unikatowa kolekcja 143 drzeworytów ludowych. Stanowi ona niezwykle cenny i pionierski zasób, a jej twórca należy do pierwszych zbieraczy, który – gromadząc „starożytności ojczyste” – umiał skierować uwagę na niedoceniane przez jemu współczesnych prace ludowych i prowincjonalnych artystów. Tworzona była od lat 30. do 50. XIX wieku, czyli w okresie, kiedy działali ostatni już drzeworytnicy, wykonujący swe usługi dla ludności wiejskiej. Tworząc kolekcję ludowych drzeworytów, Pawlikowski korzystał z pomocy Kajetana Wincentego Kielisińskiego (1810-1849), rysownika i rytownika, przez pewien czas opiekuna zbiorów medyckich. W czasie swoich wędrówek po Galicji, Mazowszu, Lubelszczyźnie czy Wielkopolsce nabywał on grafiki między innymi od drzeworytników i sprzedawców dewocjonaliów. Kilka drzeworytów ludowych pozyskanych zostało także przez Teofila Żebrawskiego w latach 1845-1851, również współpracującego z Pawlikowskim, który cały swój zbiór w 1849 roku przeniósł z Medyki do Lwowa. W 1921 roku spuścizna po Józefie Gwalbercie Pawlikowskim, trafiła do Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, przekazana tam przez wnuka, Jana Pawlikowskiego. Po II wojnie pozostałe we Lwowie zbiory weszły w skład Biblioteki Akademii Nauk USRR, która po odzyskaniu niepodległości przez Ukrainę przemianowana została na Lwowską Narodową Naukową Bibliotekę Ukrainy im. Wasyla Stefanyka. Drzeworyty ludowe przechowywane są w Oddziale Sztuki Biblioteki, w Pałacu Baworowskich we Lwowie. W kolekcji J. G. Pawlikowskiego drzeworyt miał nr inw. 749.
fotografia: Merduch, Jurij , 2013
opracowanie dokumentu: Skoczeń-Marchewka, Beata, 2013.08.05,
instytucja: Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie
.
.
Moja galeria / Loguj
Login
Hasło
Midas Browser
Powered by Midas Browser ©