BAZA
DRZEWORYTÓW

Baza Danych

00000787

Chrystus ukazujący ranę w boku

warianty tytułu: Chrystus Bolesny, Vir Dolorum, Mąż Boleści

odbitka graficzna

materiał (podłoża): papier
technika: drzeworyt wzdłużny
wymiary: 29 x 17 cm
datowanie odbitki drzeworytniczej: 1801-1841
opis: Przedstawiony do bioder, żyjący Chrystus dotykający oburącz krwawiącej rany w prawym boku. Na głowie otoczonej okrągłą podwójną aureolą, wykonana białorytem cierniowa korona z krótkimi kolcami raniącymi czoło. Widnieją na nim pojedyncze krople krwi. W dłoniach Chrystusa są widoczne rany po gwoździach. Postać i głowa Chrystusa o włosach spływających na ramiona i zawiniętych na końcach są lekko zwrócone w prawo. Twarz ekspresyjna - o dużych oczach skierowanych w prawo i krótkim zaroście. Lewe ramię, plecy i biodra okrywa pofałdowany płaszcz o podszewce w równoległe cienkie i grubsze paski. Obnażone części ciała mają poszczególne części anatomiczne zaznaczone drobnymi równoległymi kreseczkami. Z piersi spływają pojedyncze krople krwi, duże krople wypływają z rany w boku i spod prawej dłoni. U dołu, na białej łukowatej wstędze spiralnie zwiniętej na końcach, widnieje napis w dwóch wierszach: " BaZCGYZES ZMYCCMCIeYPIał Za: WeNiePraW…./ OPOPIYeISNichOIOCboKOIWIEraM ZMIł….". Litery różnią się wielkością, część została wykonana w odbiciu lustrzanym (litery „Z”). Na końcach wierszy pozostały czarne czworoboki niewyciętych liter. Napis został niedokładnie skopiowany z pierwowzoru, mógł brzmieć : „ BACZ GRZESZNIKU COM CIERPIAŁ ZA T/WE NIEPRAWOŚCI […] BOK OTWIERAM Z MIŁOŚCI”. Postać jest zamknięta w podwójnym owalu, który wypełniają duże zygzaki promieni z ozdobnikami w kształcie rombów. Poniżej wstęgi rozmieszczono spłaszczone trójkąty. Kompozycję w kształcie prostokąta stojącego otaczają równoległe linie: grubsza i cieńsza.
motyw ikonograficzny: Chrystus , korona cierniowa , krew , rana , Vir Dolorum , wstęga
stan zachowania: dobry
napisy i znaki: BaZCGYZES ZMYCCMCIeYPIał Za: WeNiePraW…./ OPOPIYeISNichOIOCboKOIWIEraM ZMIł…. , (u dołu, na wstędze)
numer inwentarza: ECT.3059
uwagi: Przedstawienie Chrystusa w typie ikonograficznym Vir Dolorum (Mąż Boleści), które dotarło do Polski za pośrednictwem Czech już w XV w. Chrystus zwany Pięciorannym, ręką wskazuje na przebite serce gorejące miłością. Ma na sobie koronę cierniową, ale jest już zmartwychwstały i pokazuje cenę zbawienia, którą zapłacił kierując się miłością do człowieka. To Bóg-Człowiek, odkupiciel i zwycięzca. Opisywany wizerunek ma kilkadziesiąt analogii w Polsce, z których najstarsze pochodzą z końca XVII w. Znajdują się między innymi w kościele św. Jana Chrzciciela w Raciborzu - Ostrogu, kościele mariackim w Toruniu, klasztorze norbertanek w Krakowie, kościele Narodzenia NMP w Piekoszowie, kościele p.w. św. Antoniego Pustelnika w Męcinie oraz kościele p.w. św. Jana Chrzciciela w Zielonce Pasłęckiej (z Tarnorudy). Obrazy ludowe z XIX wieku powielają ten wzór i są opatrzone podobnym napisem. Przedstawiają prawdopodobnie Chrystusa Raciborskiego ukazującego ranę w boku, zob. przykłady podane przez Annę Kunczyńską-Iracką. Drzeworyt pochodzi z kolekcji Józefa Gwalberta Pawlikowskiego (1793-1852)- mecenasa sztuki i kolekcjonera, działacza gospodarczego i politycznego, syna założyciela zbiorów sztuki w Medyce, które sam znacznie powiększył. Wśród różnorodnych zbiorów J. G. Pawlikowskiego znalazła się również unikatowa kolekcja 143 drzeworytów ludowych. Stanowi ona niezwykle cenny i pionierski zasób, a jej twórca należy do pierwszych zbieraczy, który – gromadząc „starożytności ojczyste” – umiał skierować uwagę na niedoceniane przez jemu współczesnych prace ludowych i prowincjonalnych artystów. Tworzona była od lat 30. do 50. XIX wieku, czyli w okresie, kiedy działali ostatni już drzeworytnicy, wykonujący swe usługi dla ludności wiejskiej. Tworząc kolekcję ludowych drzeworytów, Pawlikowski korzystał z pomocy Kajetana Wincentego Kielisińskiego (1810-1849), rysownika i rytownika, przez pewien czas opiekuna zbiorów medyckich. W czasie swoich wędrówek po Galicji, Mazowszu, Lubelszczyźnie czy Wielkopolsce nabywał on grafiki między innymi od drzeworytników i sprzedawców dewocjonaliów. Kilka drzeworytów ludowych pozyskanych zostało także przez Teofila Żebrawskiego w latach 1845-1851, również współpracującego z Pawlikowskim, który cały swój zbiór w 1849 roku przeniósł z Medyki do Lwowa. W 1921 roku spuścizna po Józefie Gwalbercie Pawlikowskim, trafiła do Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, przekazana tam przez wnuka, Jana Pawlikowskiego. Po II wojnie pozostałe we Lwowie zbiory weszły w skład Biblioteki Akademii Nauk USRR, która po odzyskaniu niepodległości przez Ukrainę przemianowana została na Lwowską Narodową Naukową Bibliotekę Ukrainy im. Wasyla Stefanyka. Drzeworyty ludowe przechowywane są w Oddziale Sztuki Biblioteki, w Pałacu Baworowskich we Lwowie. Odbitka o dawnym numerze inwentarza: 406.
fotografia: Merduch, Jurij , 2013
opracowanie dokumentu: Mosio, Grażyna, 2013.08.13,
instytucja: Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie
.
.
Moja galeria / Loguj
Login
Hasło
Midas Browser
Powered by Midas Browser ©