BAZA
DRZEWORYTÓW

Baza Danych

00001598

Na pamiątkę wprowadzenia ruchu trzeźwości

warianty tytułu: Obraz najszczęśliwszej Panny Marii Trzeźwości, Śmierć szczęśliwa i śmierć pijaka

odbitka graficzna

materiał (podłoża): papier
technika: drzeworyt wzdłużny
tech. zdobnicza: kolorowanie
wymiary: 67,5 x 53 cm
miejsce powstania: Warszawa
datowanie klocka drzeworytniczego: po 1861?-1911ante? datowanie odbitki: 1921
opis: Drzeworyt odbity na czterech połączonych arkuszach papieru, kolorowany akwarelą z zastosowaniem niebieskiego, liliowego, pomarańczowego, zielonego, żółtego, jasnoróżowego, brązowego. W lewej, górnej części symboliczne przedstawienie cnót - Wiary, Nadziei i Miłości, tj. centralnie ukazany opromieniony krzyż, serce w owalu i kotwica, na ramce umieszczone napisy. Z prawej wizerunek Matki Boskiej Bolesnej, której głowę otacza nimb z gwiazd, a serce na piersi przeszywa miecz. W ramce otaczającej wizerunek także umieszczone napisy. W dolnej części kompozycji ukazane sceny opatrzone podpisami: Z lewej strony od widza wyobrażenie śmierci człowieka szczęśliwego przy którym czuwa anioł, a drugi anioł prowadzi za rękę dziecko. Nad sceną gwiazdy, Dych Święty pod postacią gołębicy w promienistej aureoli, po bokach dwa wzlatujące putta i pas obłoków. W środku ukazana scena w karczmie, w której przy stole stoi Żyd podający mężczyźnie kieliszek, za stołem skrzydlaty diabeł jako symbol pokusy i grzechu, a pod stołem ukazany leżący już z upojenia alkoholem pijak. Całkiem z prawej od widza przedstawiona scena kary grzeszników pogrążonych w ogniu piekielnym, przy nich demon przypominający gryfa. Powyżej scena śmierci woźnicy pod kołami wozu, ciągniętego przez konia. Całość kompozycji otocza bordiura złożona z wielobarwnych wici kwiatowych.
motyw ikonograficzny: alkohol , diabeł , Gołębica Ducha Świętego , Matka Boska , Matka Boska Bolesna , Miłość , Nadzieja , ogień piekielny , serce , śmierć , Wiara , Żyd
stan zachowania: dobry
napisy i znaki: .M ATMYNYMAS IWEDYMA BŁAIWISTES , (wokół przedstawienia cnót) PAR. TAWA. UZTARIMA YSZTURIESMA IKI GAŁA , (wokół wizerunku Matki Boskiej Bolesnej) YSZ. TURGAUS. WAZOWIINT PYJOKAS. UZSYMUSZY , (przy scenie śmierci woźnicy) PYJOKA SMERTIS , (przy scenie biesiady) ABROZDAS. SZWENCZIAWSES. P: m: BŁAIWISTES , (w dolnej części kompozycji) CZIESLIWA SMERTI PA(...) TZŁAIKIMA. BŁAIWISTES , (przy scenie śmierci szczęśliwej))
numer inwentarza: PME dep. 2560
uwagi: Kieszkowski datuje klocki z których odciśnięto drzeworyt na lata po 1853 roku i wiąże powstanie kompozycji z ukazem "trzeźwości", wprowadzonym przez Murawiewa w 1853 r. Według P. Galaune klocek pochodzi z warsztatu Aleksandrasa Vinkusa (1832-1912). Prawdopodobnie wykonany został przez samego Vinkusa (informację taką uzyskał Galaune m.in. od dzieci artysty). Z tego warsztatu pochodzą dwa zestawy niemal identycznych matryc. Opisywany drzeworyt pochodzi najprawdopodobniej z późniejszego zestawu klocków. Bezpośrednim wzorem dla drzeworytu była litografia, którą publikuje P. Galaune (il. 2). Najprawdopodobniej wykonana została w Niemczech na zamówienie biskupa Valančiusa przez firmę "Ochmigke i Rimcshneidera". Na litografii, będącej pierwowzorem wizerunek Matki Boskiej Bolesnej umieszczony jest w lewej górnej części kompozycji, a krzyż z sercem i kotwicą z prawej. Zdaniem Kieszkowskiego napisy na drzeworycie podane są w dialekcie żmudzkim. Autor tłumaczy je w następujący sposób: 1) Napomnienie o zachowaniu trzeźwości (przy cnotach), 2) Przez Twoje orędownictwo utrzymamy się aż do końca(przy wizerunku Matki Boskiej Bolesnej), 3) Szczęśliwa śmierć, dzięki utrzymaniu trzeźwości (przy dobrej śmierci), 4) Z targu jadąc, pijak się zabił (przy śmierci woźnicy), 5) Obraz Najszczęśliwszej P.M. trzeźwości (u dołu kompozycji). Odbitka wykonana została prawdopodobnie z 4 dwustronnych klocków drzeworytniczych, których druga strona posłużyła do odciśnięcia grafiki "Chrystus z narzędziami Męki Pańskiej" (W Tece Łazarskiego oznaczona numerem "41").
fotografia: Koprowski, Edward , 2013
opracowanie dokumentu: Graff, Grzegorz, 2021.11.10,
instytucja: Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie
.
.
Moja galeria / Loguj
Login
Hasło
Midas Browser
Powered by Midas Browser ©