BAZA
DRZEWORYTÓW

Baza Danych

00000747
materiał (podłoża): papier
technika: drzeworyt wzdłużny
wymiary: 36,7 x 29,3 cm
datowanie odbitki drzeworytniczej: około 1850
opis: Drzeworyt w kompozycji pionowej, dwustrefowej, dominuje przedstawienie Świętej Anny Samotrzeciej z Marią i Dzieciątkiem Jezus, których ukazano razem, siedzących na krześle z oparciem, a nad ich głowami alegoria Nieba z Bogiem Ojcem, gołębicą Ducha Świętego i orszakiem aniołów na obłokach, śpiewających i grających na instrumentach muzycznym. Święta Anna z prawej od widza, siedzi z otwartą książka na kolanach, głowę pochyla w stronę małego Jezusa, który spoczywa na kolanach Madonny. Kobiety mają na sobie obszerne fałdowane szaty zdobione krajkami z wzorem geometrycznym, na głowie św. Anny welon zakrywający włosy, natomiast odkrytą głowę Matki Boskiej wieńczy korona. Dzieciątko ubrane w sukienkę, prawą rączkę unosi w geście błogosławieństwa (układ lewej nieczytelny, zlewający się z roślinnym ornamentem na oparciu krzesła). Głowy postaci otaczają okrągłe aureole o zróżnicowanym wypełnieniu nawiązującym do motywu promieni (św. Anna i Madonna) lub ornamentu kwiatowego (Dzieciątko). U stóp Matki Boskiej ukazany jako dziecko, klęczący boso św. Jan Chrzciciel, skierowany prawym profilem, ubrany w sukienkę, trzymający baranka i krzyż z banderolą, na niej napis "Ecce Agnus Dei" (Oto Baranek Boży). Pod nogami Madonny i św. Anny, na powierzchni poziomego kreskowania zaznaczono drobne źdźbła trawy. Wzdłuż górnej krawędzi skrócony napis oznaczający "Wizerunek Świętej Anny Samotrzeciej (i) Matki Boskiej", pod nim alegoria Nieba z licznymi postaciami: W środku błogosławiący Bóg Ojciec, z aureolą w formie rombu, poniżej opromieniona gołębica Ducha świętego, w tle słońce i księżyc nad uniesionymi rękami Boga. Po lewej stronie od widza anioł z otwartą księgą, za nim anioł z trąbą, dalej głowy kilku kolejnych aniołów. Na banderolach zniekształcone napisy łaciną, tj. cytaty z pieśni sławiących Najświętszą Marię Pannę "Salve Regina" (Witaj Królowo), "Electa ut sol" (Jasna jak słońce). Z drugiej strony podobnie ukazana grupa aniołów, grających na harfie i trąbach, śpiewających, na banderoli napis w odbiciu lustrzanym, który można odczytać "Pulchra ut luna" (Piękna jak księżyc). Autor grafiki zastosował gęste szrafowanie przy pomocy którego ukazał pasma włosów, światłocień na twarzach, miękko ułożone kłęby obłoków i fałdy stroju.
motyw ikonograficzny: anioł , Bóg Ojciec , Dzieciątko Jezus , gest błogosławieństwa , Gołębica Ducha Świętego , harfa , krzyż , księga , Najświętsza Maria Panna , sygnatura , święta Anna , święty Jan Chrzciciel , trąbka
stan zachowania: uszkodzony
napisy i znaki: WIZERONC S. ANNY SAMO TRZeCY , (wzdłuż górnej krawędzi) ELECTAVTSOL, SALVE REINA , (na banderolach obok aniołów po lewej) PVLCHRAVTLUNA , (w odbiciu lustrzanym na banderoli obok aniołów po prawe) ECCE AGNUS DEI , (na banderoli oplatającej krzyż św. Jana Chrzciciela) MB , (w prawym górnym rogu)
numer inwentarza: ECT.3128
uwagi: Św. Anna w tradycji czczona jako matka Najświętszej Panny Marii, patronka małżeństw, matek, położnic, wdów. W sztuce przedstawiana m.in. jako św. Anna Samotrzecia – z Marią i małym Jezusem (samotrzeć - staropolskie "we trzech/troje"). W Polsce jednym z najważniejszych ośrodków jej kultu jest Góra Świętej Anny na Śląsku Opolskim, a także miejscowość Święta Anna koło Przyrowa. Wspomnienie liturgiczne przypada 26 lipca. Drzeworyt pochodzi z kolekcji Józefa Gwalberta Pawlikowskiego (1793-1852) - mecenasa sztuki i kolekcjonera, działacza gospodarczego i politycznego. Wśród różnorodnych zbiorów J. G. Pawlikowskiego gromadzonych w Medyce, znalazła się tam również unikatowa kolekcja 143 drzeworytów ludowych. Tworzona była od lat 30. do 50. XIX wieku, w okresie, kiedy działali ostatni drzeworytnicy wykonujący swe usługi dla ludności wiejskiej. W gromadzeniu ludowych drzeworytów Pawlikowskiemu pomagał Kajetan Wincenty Kielisiński, rysownik i rytownik. W czasie swoich wędrówek po Galicji, Mazowszu, Lubelszczyźnie i Wielkopolsce nabywał on grafiki od drzeworytników i sprzedawców dewocjonaliów. Kilka drzeworytów ludowych pozyskanych zostało także przez Teofila Żebrawskiego. W 1921 roku drzeworyty wraz z całym zbiorem Pawlikowskiego, trafiły do Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, przekazane tam przez wnuka Jana Pawlikowskiego. W latach 40. XX w. znalazły się w zbiorach Biblioteki Akademii Nauk USRR, obecnie w Lwowskiej Narodowej Naukowej Bibliotece Ukrainy im. Wasyla Stefanyka (przechowywane w Oddziale Sztuki mieszczącym się w Pałacu Baworowskich). Odbitka w ramach kolekcji Pawlikowskiego wchodziła w skład zbioru liczącego 45 egzemplarzy, pod wspólnym numerem inwentarzowym "1251". Wszystkie one odbito na tym samym papierze o rozmiarach arkuszy ok. 45 x 35,5 cm, i taką samą farbą w odcieniu popielatym. Świadczy to zdaniem Piwockiego, że nie pochodziły one z wiejskich chat, a że wykonane zostały na zamówienie i prawdopodobnie trafiły wprost w ręce Kielisińskiego. Poprzedni numer inwentarzowy w kolekcji Pawlikowskiego: 1251/9.
fotografia: Merduch, Jurij , 2013
opracowanie dokumentu: Graff, Grzegorz, 2013.08.06,
instytucja: Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie
.
.
Moja galeria / Loguj
Login
Hasło
Midas Browser
Powered by Midas Browser ©