BAZA
DRZEWORYTÓW

Baza Danych

00000772
materiał (podłoża): papier
technika: drzeworyt wzdłużny
wymiary: 28,5 x 16,7 cm
datowanie odbitki graficznej: 1801-1841
opis: Kompozycja przedstawia stojącą na półksiężycu Matkę Boską z Dzieciątkiem Jezus na prawym ramieniu. Maryja i Dzieciątko mają twarze zwrócone w kierunku klęczących postaci, a w skierowanych ku dołowi rękach trzymają luźno opadające różańce. U ich stóp umieszczono cztery postaci, wśród których znajduje się dwóch świętych z aureolami wokół głów, w zakonnych, białych habitach i czarnych pelerynach. Święty z prawej strony został przedstawiony z jedną ręką przyłożoną do piersi, drugą wzniesioną ku Maryi z Dzieciątkiem, święty po lewej stronie ma obie ręce złożone do modlitwy. Środkowe postaci, o wyraźnych rysach twarzy, ukazane w 2/3 postaci, mają ciemne, krótkie i pofalowane włosy oraz czarne szaty. Matka Boska jest przedstawiona w otoczonej promienistą aureolą koronie na głowie, spod której opadają jej na ramiona długie włosy. Jest ubrana w długą suknię i obszerną pelerynę układającą się w miękkie fałdy wyrażone przy pomocy gęstego kreskowania. Dzieciątko Jezus ma na sobie długą sukienkę, w lewej ręce trzyma kulę ziemską, jego głowę otacza promienista aureola. W górnych rogach drzeworytu umieszczono obłoki ze schematycznie zaznaczonymi Oczyma Opatrzności Bożej. Kompozycja, zamknięta ramą z kropkowanym motywem zdobniczym, posiada białe tło z wyciętymi niewielkimi kreseczkami tworzącymi trzy odrębne prostokąty. Widoczne lekkie pofałdowanie w miejscu klejenia.
motyw ikonograficzny: Dzieciątko Jezus , Matka Boska , nimb , obłok , półksiężyc , różaniec , święty Dominik , święty Wincenty Ferreriusz , zakonnik
stan zachowania: dobry
numer inwentarza: ECT.3029
uwagi: Drzeworyt jest jednym z wielu przedstawień wizerunku Matki Boskiej Różańcowej. Zajmuje ona szczególne miejsce w zakonie dominikanów. Według tradycji, założyciel tego zakonu święty Dominik Guzman (urodzony ok. 1172 r., zmarł w 1221r.) otrzymał od Matki Boskiej różaniec. Maryja nauczyła go modlić się na nim, a on wraz ze swoimi uczniami miał tą modlitwę rozpowszechnić w całym Kościele. W rzeczywistości osobą, która propagowała modlitwę różańcową był nie święty Dominik, ale błogosławiony Alan de Rupe (1428-1475). Powiązanie modlitwy różańcowej z zakonem dominikanów może sugerować, że przedstawieni na drzeworycie święci pochodzili właśnie z tego zakonu (na co wskazują również ich stroje zakonne) - być może są to znani z innych, popularnych wizerunków Matki Boskiej Różańcowej święci: Dominik i Wincenty. Drzeworyt pochodzi z kolekcji Józefa Gwalberta Pawlikowskiego (1793-1852)- mecenasa sztuki i kolekcjonera, działacza gospodarczego i politycznego, syna założyciela zbiorów sztuki w Medyce, które sam znacznie powiększył. Wśród różnorodnych zbiorów J. G. Pawlikowskiego znalazła się również unikatowa kolekcja 143 drzeworytów ludowych. Stanowi ona niezwykle cenny i pionierski zasób, a jej twórca należy do pierwszych zbieraczy, który – gromadząc „starożytności ojczyste” – umiał skierować uwagę na niedoceniane przez jemu współczesnych prace ludowych i prowincjonalnych artystów. Tworzona była od lat 30. do 50. XIX wieku, czyli w okresie, kiedy działali ostatni już drzeworytnicy, wykonujący swe usługi dla ludności wiejskiej. Tworząc kolekcję ludowych drzeworytów, Pawlikowski korzystał z pomocy Kajetana Wincentego Kielisińskiego (1810-1849), rysownika i rytownika, przez pewien czas opiekuna zbiorów medyckich. W czasie swoich wędrówek po Galicji, Mazowszu, Lubelszczyźnie czy Wielkopolsce nabywał on grafiki między innymi od drzeworytników i sprzedawców dewocjonaliów. Kilka drzeworytów ludowych pozyskanych zostało także przez Teofila Żebrawskiego w latach 1845-1851, również współpracującego z Pawlikowskim, który cały swój zbiór w 1849 roku przeniósł z Medyki do Lwowa. W 1921 roku spuścizna po Józefie Gwalbercie Pawlikowskim, trafiła do Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, przekazana tam przez wnuka, Jana Pawlikowskiego. Po II wojnie pozostałe we Lwowie zbiory weszły w skład Biblioteki Akademii Nauk USRR, która po odzyskaniu niepodległości przez Ukrainę przemianowana została na Lwowską Narodową Naukową Bibliotekę Ukrainy im. Wasyla Stefanyka. Drzeworyty ludowe przechowywane są w Oddziale Sztuki Biblioteki, w Pałacu Baworowskich we Lwowie. Poprzedni numer w kolekcji Gwalberta Pawlikowskiego: 820.
fotografia: Merduch, Jurij , 2013
opracowanie dokumentu: Grochal, Anna, 2013.08.13,
instytucja: Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie
.
.
Moja galeria / Loguj
Login
Hasło
Midas Browser
Powered by Midas Browser ©