BAZA
DRZEWORYTÓW

Baza Danych

00000734
materiał (podłoża): papier
technika: drzeworyt wzdłużny
wymiary: 29 x 17,3 cm
datowanie klocka drzeworytniczego: 1819 datowanie odbitki graficznej: od 1819-1841
opis: Półpostać Matki Boskiej z Dzieciątkiem Jezus na lewej ręce. Maria ukazana hieratycznie. Okryta płaszczem, spływającym z Jej głowy, misternie zdobionym kwiatami na wijących się gałązkach, wśród których dominuje czteropłatkowy. Na szyi kilka sznurów korali z krzyżykiem, spoczywającym na piersiach Maria trzyma Dzieciątko na lewej ręce, krzyżując swe dłonie na wysokości kolan Jezusa. Dzieciątko lekko zwrócone w stronę Matki, w długiej sukience zdobionej kwiatami Lewą ręką trzyma zamkniętą księgę, prawą unosi w geście błogosławieństwa. Głowy obu postaci zwieńczone wysokimi koronami, zwieńczonymi krzyżykami, otoczone 12 gwiazdami. Kontury szat zdobione perełkami. W dolnej części kompozycji, na wydzielonym polu pięciowiersz kursywą oraz inicjał. Całość kompozycji otoczona ozdobną ramką, wypełnioną stylizowanymi listkami.
motyw ikonograficzny: Dzieciątko Jezus , gest błogosławieństwa , gwiazda , korona , księga , kwiat , Matka Boska Leżajska
stan zachowania: dobry
napisy i znaki: Prawdziwy Wizerunek Obrazu N.P. Maryi w kościele Leżajskim u W.W.O.O. Bernardynow Cudami Słynącego. Ukoronowanego. od O.S. Benedykta XIV Papieża. Roku Pańskiego 1752. Dnia 8 Września. Pr. F. prosi o Pozdrowienie Anielskie 1819 Roku. , (w dolnej części kompozycji) IHS , (na księdze, trzymanej przez Jezusa) MARIA , (na koronie Marii) K.S. (?) , (w prawym, dolnym rogu)
numer inwentarza: ECT.3016
uwagi: Drzeworyt wzorowany jest na cudownym wizerunku, znajdującym się w kościele Bernardynów w Leżajsku. Powtarza schemat ikonograficzny innych, znanych grafik, wiązanych z ośrodkiem leżajskim, który rozwinął się wokół centrum pątniczego w Leżajsku Według podań, w 1590 r. pobożnemu mieszczaninowi Tomaszowi Michałkowi ukazała się Matka Boska i św. Józef. Maria objawiła mu wolę, by w tym miejscu stanął kościół. Liczne cuda i łaski, otrzymywane przez modlących się przekonały niedowiarków. W 1598 r. wybudowano na miejscu objawienia pierwszy kościół w którym umieszczono wizerunek, namalowany według tradycji przez księdza Erazma. Przedstawiający Matkę Boską z Dzieciątkiem uznany został za cudowny. W 1752 r. obraz koronowano koronami papieskimi. Klocek z którego odciśnięto drzeworyt znajduje się obecnie w zbiorach Muzeum Etnograficznego w Rzeszowie. Oznaczony jest inicjałem K.S., którym posługiwało się najprawdopodobniej kilku twórców. Tylko niektórych można łączyć z ośrodkiem pątniczym w Leżajsku (np. Ksawerego Stankiewicza działającego od lat 40. XIX w. oraz tworzącego wcześniej (pierwsze dekady XIX w.?) drzeworytnika o nieznanym nazwisku. Drzeworyt pochodzi z kolekcji Józefa Gwalberta Pawlikowskiego (1793-1852)- mecenasa sztuki i kolekcjonera, działacza gospodarczego i politycznego, syna założyciela zbiorów sztuki w Medyce, które sam znacznie powiększył. Wśród różnorodnych zbiorów J. G. Pawlikowskiego znalazła się również unikatowa kolekcja 143 drzeworytów ludowych. Stanowi ona niezwykle cenny i pionierski zasób, a jej twórca należy do pierwszych zbieraczy, który – gromadząc „starożytności ojczyste” – umiał skierować uwagę na niedoceniane przez jemu współczesnych prace ludowych i prowincjonalnych artystów. Tworzona była od lat 30. do 50. XIX wieku, czyli w okresie, kiedy działali ostatni już drzeworytnicy, wykonujący swe usługi dla ludności wiejskiej. Tworząc kolekcję ludowych drzeworytów, Pawlikowski korzystał z pomocy Kajetana Wincentego Kielisińskiego (1810-1849), rysownika i rytownika, przez pewien czas opiekuna zbiorów medyckich. W czasie swoich wędrówek po Galicji, Mazowszu, Lubelszczyźnie czy Wielkopolsce nabywał on grafiki między innymi od drzeworytników i sprzedawców dewocjonaliów. Kilka drzeworytów ludowych pozyskanych zostało także przez Teofila Żebrawskiego w latach 1845-1851, również współpracującego z Pawlikowskim, który cały swój zbiór w 1849 roku przeniósł z Medyki do Lwowa. W 1921 roku spuścizna po Józefie Gwalbercie Pawlikowskim, trafiła do Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, przekazana tam przez wnuka, Jana Pawlikowskiego. Po II wojnie pozostałe we Lwowie zbiory weszły w skład Biblioteki Akademii Nauk USRR, która po odzyskaniu niepodległości przez Ukrainę przemianowana została na Lwowską Narodową Naukową Bibliotekę Ukrainy im. Wasyla Stefanyka. Drzeworyty ludowe przechowywane są w Oddziale Sztuki Biblioteki, w Pałacu Baworowskich we Lwowie. W kolekcji Pawlikowskiego drzeworyt miał nr inw. 747.
fotografia: Merduch, Jurij , 2013
obiekty związane:
5000000133 klocek drzeworytniczy jednostronny Matka Boska Leżajska
opracowanie dokumentu: Skoczeń-Marchewka, Beata, 2013.08.05,
instytucja: Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie
.
.
Moja galeria / Loguj
Login
Hasło
Midas Browser
Powered by Midas Browser ©