BAZA
DRZEWORYTÓW

Baza Danych

00000480

Na pamiątkę wprowadzenia ruchu trzeźwości

warianty tytułu: Obraz najszczęśliwszej Panny Marii Trzeźwości, Śmierć szczęśliwa i śmierć pijaka

odbitka graficzna

materiał (podłoża): papier
technika: drzeworyt wzdłużny
tech. zdobnicza: kolorowanie
wymiary: 68 x 53,2 cm
miejsce powstania: Warszawa
datowanie klocka drzeworytniczego: po 1861?-1911ante? datowanie odbitki: 1921
opis: Drzeworyt kolorowany akwarelą w barwach zielonych, błękitnych, niebieskich, żółtych, cielistych, pomarańczowych i liliowych. Złożony z czterech sklejonych ze sobą grafik. Wszystkie otoczone wielobarwną girlandą kwiatową. W lewej, górnej części symboliczne przedstawienie cnót - Wiary, Nadziei i Miłości: centralnie ukazany opromieniony krzyż trójlistny, serce w owalu i kotwica. Wokół przedstawienia, w podwójnej obwódce napis. Z prawej wizerunek Matki Boskiej Bolesnej w sukni i suto marszczonym welonie, spływającym z przechylonej na lewo głowy, otoczonej gwiazdami. Na piersiach serce przebite mieczem. Prawą ręką Matka Boska dotyka serca,lewą dłoń unosi. Wokół przedstawienia, w podwójnej obwódce napis. W dolnej części kompozycji, z lewej scena szczęśliwej śmierci: na łożu spoczywa mężczyzna, przy nim anioł wyciągający w jego stronę rękę. Obok drugi anioł, prowadzący do umierającego dziecko. Nad sceną gwiazdy, powyżej Duch Święty pod postacią opromienionej gołębicy, adorowany przez dwa putta unoszące się po bokach. Wyżej obłoki. W prawej, dolnej części kompozycji trzy sceny. Pierwsza przedstawia stojących przy stole: Żyda podającego kieliszek, mężczyznę w surducie i spodniach, wyciągającego rękę do przodu oraz diabła ze skrzydłami nietoperza, zwróconego w jego stronę. Na pierwszym planie, przy stole leży na ziemi mężczyzna. Niżej napis. Z prawej scena kary w ogniach piekielnych: wśród wielobarwnych języków ognia dwie nagie, ludzkie postacie, przy nich postać demoniczna przypominająca gryfa. Powyżej scena śmierci woźnicy pod kołami wozu, ciągniętego przez konia. Niżej napis. Drzeworyt kolorowany transparentnymi farbami: żółtymi,błękitnymi, niebieskimi, beżowymi, liliowymi, ugrowymi i popielatymi.
motyw ikonograficzny: alkohol , anioł , aureola , diabeł , dziecko , Gołębica Ducha Świętego , kieliszek , Matka Boska , Matka Boska Bolesna , mężczyzna , Miecz , Miłość , Nadzieja , ogień piekielny , ornament roślinny , pijak , scena rodzajowa , serce , śmierć , Wiara , zwierzę (koń) , Żyd
stan zachowania: dobry
napisy i znaki: .M ATMYNYMAS IWEDYMA BŁAIWISTES , (wokół przedstawienia cnót) PAR. TAWA. UZTARIMA YSZTURIESMA IKI GAŁA , (wokół wizerunku Matki Boskiej Bolesnej) YSZ. TURGAUS. WAZOWIINT PYJOKAS. UZSYMUSZY , (przy scenie śmierci woźnicy) PYJOKA SMERTIS , (przy scenie biesiady) ABROZDAS. SZWENCZIAWSES. P: m: BŁAIWISTES , (w dolnej części kompozycji) CZIESLIWA SMERTI PA(...) TZŁAIKIMA. BŁAIWISTES , (przy scenie śmierci szczęśliwej))
numer inwentarza: I.11062 BJ
uwagi: Kieszkowski datuje klocki z których odciśnięto drzeworyt na lata po 1853 roku i wiąże powstanie kompozycji z ukazem "trzeźwości", wprowadzonym przez Murawiewa w 1853 r.. Według P. Galaune klocek pochodzi z warsztatu Aleksandrasa Vinkusa (1832-1912). Prawdopodobnie wykonany został przez samego Vinkusa (informację taką uzyskał Galaune m.in. od dzieci artysty). Z tego warsztatu pochodzą dwa zestawy niemal identycznych matryc. Opisywany drzeworyt pochodzi najprawdopodobniej z późniejszego zestawu klocków. Bezpośrednim wzorem dla drzeworytu była litografia, którą publikuje P. Galaune (il. 2). Najprawdopodobniej wykonana została w Niemczech na zamówienie biskupa Valančiusa przez firmę "Ochmigke i Rimcshneidera". W tece Łazarskiego odwrócona została kolejność górnych przedstawień. Zarówno na litografii, będącej pierwowzorem jak i na innych drzeworytach wizerunek Matki Boskiej Bolesnej umieszczony jest w lewej, górnej części kompozycji a krzyż z sercem i kotwicą z prawej. Zdaniem Kieszkowskiego napisy na drzeworycie podane są w dialekcie żmudzkim. Autor tłumaczy je w następujący sposób: 1)Napomnienie o zachowaniu trzeźwości (przy cnotach, 2)Przez Twoje orędownictwo utrzymamy się aż do końca(przy wizerunku Matki Boskiej Bolesnej), 3)Szczęśliwa śmierć, dzięki utrzymaniu trzeźwości(przy dobrej śmierci), 4) Z targu jadąc, pijak się zabił (przy śmierci woźnicy), 5) Obraz Najszczęśliwszej P.M. trzeźwości (u dołu kompozycji).
fotografia: Duda, Tadeusz , 2011
obiekty związane:
5000000030 teka grafik Teka Łazarskiego w Bibliotece Jagiellońskiej
opracowanie dokumentu: Skoczeń-Marchewka, Beata, 2012.11.26,
instytucja: Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie
.
.
Moja galeria / Loguj
Login
Hasło
Midas Browser
Powered by Midas Browser ©