BAZA
DRZEWORYTÓW

Baza Danych

00000802
materiał (podłoża): papier
technika: drzeworyt wzdłużny
tech. zdobnicza: kolorowanie przy użyciu patronu
wymiary: 15,7 x 10 cm
datowanie klocka drzeworytniczego: 1803 datowanie odbitki drzeworytniczej: 1803-1841
opis: Matka Boska Lubelska – Hodegetria ukazana w odbiciu lustrzanym. Madonna (widoczne pół postaci) jest okryta płaszczem spływającym z głowy, ozdobionym białymi drobnymi gwiazdkami i dużą sześcioramienną gwiazdą na lewym ramieniu (drzeworyt tonowy). Detale te są ukryte pod warstwą kryjącej farby koloru szafirowego. Podbicie płaszcza we wzór z naprzemiennie zakomponowanych prążków: cienkich na białym tle i grubszych pojedynczych - czarnych. Płaszcz lamowany ugrową linią. Suknia i fragment podbicia płaszcza pod lewą ręką – cynobrowe. Mankiet i lamówka pod szyją – ugrowe w ornament geometryczny. Lewą rękę Matka Boska przykłada do piersi, na prawej trzyma Dzieciątko Jezus w długiej, cynobrowej sukience z ugrową lamówką przy dekolcie i mankietami tego samego koloru. Jezus lewą rękę unosi w geście błogosławieństwa, w prawej trzyma zamkniętą księgę z czarną okładką. Włosy Dzieciątka są popielate, ze spiralnie zwiniętym lokiem u dołu. Głowy obu postaci zwieńczone koronami otwartymi podmalowanymi kolorem ugrowym i otoczone okrągłymi nimbami z zygzakowatym promieniami wewnątrz. Koronę Madonny wieńczy szafirowa kula z krzyżykiem. Aureola Jezusa obrysowana po obwodzie cynobrem. Aureola Marii obwiedziona kolorem ugrowym i pokolorowana cynobrem. Tło kompozycji wypełniają krótkie poziome kreski w rytmicznym układzie. U dołu inskrypcja w dwóch wierszach z datą na poziomym polu pomalowanym ugrowo. Wokół obramowanie z dwóch równoległych linii.
motyw ikonograficzny: aureola , gwiazda , korona , księga , Matka Boska z Dzieciątkiem
napisy i znaki: EFIGIES B.V.M.LVBELIEN/ SIS A.D.1803. , (u dołu drzeworytu) BP. , (u dołu drzeworytu)
numer inwentarza: ECT.3009
uwagi: Hodegetria ukazana na odbitce z błędnie wykonanej deski (stąd gest błogosławieństwa wykonywany przez Dzieciątko Jezus lewą dłonią). Może nawiązywać do uważanej za obdarzoną szczególnymi łaskami Lubelskiej Ikony Bogurodzicy. Według tradycji powstała ona w czasach świętych Cyryla i Metodego. Do Lublina trafiła w XIII wieku dzięki Danielowi Halickiemu lub na przełomie XVI i XVII w. za sprawą K. i I. Ostrogskich. W 1915 roku została wywieziona z Lublina do Monasteru Czudowskiego w Moskwie. Klasztor ten został jednak zniszczony w latach 1929-1930, a ikona zaginęła. W 1920 dwaj wierni zakupili jej kopię, pochodzącą z rozebranego soboru Podwyższenia Krzyża Pańskiego i przekazali do soboru Przemienienia Pańskiego w Lublinie, gdzie dotąd cieszy się wielkim szacunkiem. Drzeworyt kolorowany prawdopodobnie przy pomocy szablonu. Drzeworyt pochodzi z kolekcji Józefa Gwalberta Pawlikowskiego (1793-1852)- mecenasa sztuki i kolekcjonera, działacza gospodarczego i politycznego, syna założyciela zbiorów sztuki w Medyce, które sam znacznie powiększył. Wśród różnorodnych zbiorów J. G. Pawlikowskiego znalazła się również unikatowa kolekcja 143 drzeworytów ludowych. Stanowi ona niezwykle cenny i pionierski zasób, a jej twórca należy do pierwszych zbieraczy, który – gromadząc „starożytności ojczyste” – umiał skierować uwagę na niedoceniane przez jemu współczesnych prace ludowych i prowincjonalnych artystów. Tworzona była od lat 30. do 50. XIX wieku, czyli w okresie, kiedy działali ostatni już drzeworytnicy, wykonujący swe usługi dla ludności wiejskiej. Tworząc kolekcję ludowych drzeworytów, Pawlikowski korzystał z pomocy Kajetana Wincentego Kielisińskiego (1810-1849), rysownika i rytownika, przez pewien czas opiekuna zbiorów medyckich. W czasie swoich wędrówek po Galicji, Mazowszu, Lubelszczyźnie czy Wielkopolsce nabywał on grafiki między innymi od drzeworytników i sprzedawców dewocjonaliów. Kilka drzeworytów ludowych pozyskanych zostało także przez Teofila Żebrawskiego w latach 1845-1851, również współpracującego z Pawlikowskim, który cały swój zbiór w 1849 roku przeniósł z Medyki do Lwowa. W 1921 roku spuścizna po Józefie Gwalbercie Pawlikowskim, trafiła do Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, przekazana tam przez wnuka, Jana Pawlikowskiego. Po II wojnie pozostałe we Lwowie zbiory weszły w skład Biblioteki Akademii Nauk USRR, która po odzyskaniu niepodległości przez Ukrainę przemianowana została na Lwowską Narodową Naukową Bibliotekę Ukrainy im. Wasyla Stefanyka. Drzeworyty ludowe przechowywane są w Oddziale Sztuki Biblioteki, w Pałacu Baworowskich we Lwowie. Dawny numer inwentarza: 751.
fotografia: Merduch, Jurij , 2013
opracowanie dokumentu: Mosio, Grażyna, 2013.10.20,
instytucja: Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie
.
.
Moja galeria / Loguj
Login
Hasło
Midas Browser
Powered by Midas Browser ©