BAZA
DRZEWORYTÓW

Baza Danych

00000855
materiał (podłoża): papier
technika: drzeworyt wzdłużny
tech. zdobnicza: kolorowanie
wymiary: 38 x 27,8 cm
miejsce pozyskania: Kraków
datowanie odbitki graficznej: przed 1918
opis: Kompozycja dwustrefowa ilustrująca ewangeliczną przypowieść o bogaczu i ubogim Łazarzu. Scena górna przedstawia bogacza ucztującego przy bogato zastawionym okrągłym stole okrytym obrusem z frędzlami, przy którym po lewej stronie siedzi dama, a po prawej – młodzieniec. Bogacz został ukazany z kielichem we wzniesionej prawej ręce i butelką w lewej. Ubrany z płaszcz z szerokim kołnierzem i wyłogami przy rękawach, ma na sobie także kaftan oraz turban z klejnotem nad czołem. Młodzieniec w kapeluszu ujmuje go pod ramię prawą ręką, w lewej trzyma na kolanie pełny kielich. Niewiasta w kapeluszu i sukni z kryzą oraz płaszczu zarzuconym na prawe ramię, trzyma w prawej ręce butelkę, a w lewej kielich stojący na stole. Za postaciami widnieją trzy arkady. Na tle najwyższej, nad bogaczem zwisa żyrandol z zapalonymi świecami. Po bokach, w górnych rogach ukazani zostali muzykanci – po dwóch z każdej strony. Grają na instrumentach dętych dwóch rodzajów. Mają na głowach kapelusze z piórami. W dolnej strefie ukazano biednego Łazarza. Leży na wpół obnażony na tkaninie, którą także okrywa swoje ciało. Ma brodę, długie włosy, a jego ciało z ugiętymi nogami jest pokryte ranami. Stoją przy nim cztery psy. Dwa po lewej trzymają w pyskach strawę Łazarza: kość i okrągły bochenek. Po prawej – jeden liże rany na stopach nędzarza, drugi trzyma w pysku kość, którą Łazarz bierze od niego lewą ręką. Postać otacza rodzaj nimbu w postaci promieni z kropek. Poza nimbem przestrzeń jest porośnięta roślinami i pofałdowana. U dołu wydzielono poziomy pas, na którym widnieje inskrypcja. Całość jest obramowana pojedynczą linią. Fragmenty są szrafowane, część wypełnia rytmiczne kropkowanie. Odbitka została miejscami pokolorowana przy użyciu szablonu farbą w czterech jaskrawych kolorach. Najciemniejsza jest farba ciemnoszafirowa, która kryje szczegóły odbitki. Ten kolor zastosowano jako wypełnienie arkad, kolor kaftanów dwóch muzykantów, bucików damy, talerza na stole, oraz tło przedstawienia Łazarza. Liczne są detale pomalowane farbą jasnozieloną, o odcieniu zbliżonym do seledynu. Tego koloru są detale strojów ucztujących: kapelusze, wyłogi stroju bogacza, płaszcz damy, spodnie młodzieńca. Także - tło przedstawień muzykantów, fałdy obrusu oraz promienie wokół postaci Łazarza. Ciemnoróżowe są stroje postaci – szata i turban bogacza, suknia damy, tużurek młodzieńca, kaftany i spodnie muzykantów, detale zastawy, obrusu. Tego koloru jest też tkanina, na której spoczywa Łazarz. Żółte są butelki, kielichy, kryza damy, podłoga i inne drobne szczegóły. Żółte są także psy towarzyszące biedakowi.
motyw ikonograficzny: bogacz , butelka , kielich , kobieta , kość , Łazarz , młodzieniec , muzykant , nędzarz , pies , rana , stół , świeca , żyrandol
stan zachowania: dobry
napisy i znaki: SWIENTY.ŁAZA.WGNOIV. ABRT BOGAC.W. WYKRZ , (u dołu drzeworytu)
numer inwentarza: MNK III ryc. 29002
uwagi: Drzeworyt jest w dokumentacji MN w Krakowie określony jako wizerunek świętego Łazarza z Betanii. Byłby więc poświęcony świętemu kościoła katolickiego, który według Nowego Testamentu został wskrzeszony po czterech dniach przez Chrystusa (św. Jan, 11, 1-44). Mieszkał z siostrami: Marią i Martą. Po zmartwychwstaniu Jezusa, Łazarz miał być przez ponad 40 lat był biskupem chrześcijańskiej gminy w Kition (Larnace). Według innych opowieści po Wniebowstąpieniu udał się do Francji, gdzie został biskupem Marsylii. W ikonografii św. Łazarz najczęściej przedstawiany jest w scenie wskrzeszenia oraz na uczcie w Betanii. Jest patronem rzeźników, grabarzy, żebraków, trędowatych i zakonu lazarytów. Tymczasem drzeworyt ukazuje scenę z przypowieści przekazanej przez św. Łukasza 16, 19-31. Chrystus opowiedział w niej o okrytym wrzodami nędzarzu, który głodny leżał u wrót bogacza, pragnąc choćby okruchów z jego stołu. Po śmierci bogacz smażył się w ogniu piekielnym, zaś Łazarz znalazł miejsce na łonie Abrahama. To przypowieść o zmartwychwstaniu, ale również o odpowiedzialności, która powinna towarzyszyć bogactwu. Scena rzadko ukazywana w polskiej plastyce, głównie jako ilustracja Biblii i Postylli. Znajdujemy ją w kościołach w Modlnicy i Niedzicy. W przeszłości kierowana była do ubogich, cierpiących, by nie tracili nadziei na pośmiertną nagrodę. Była tematem pieśni dziadowskiej zapisanej przez Kolberga. Grafika wykazuje bliskie podobieństwo z litografią wiedeńską opisaną przez Pieńkowską, a także polskimi ludowymi obrazami na szkle. Drzeworyt został podarowany przez Władysława Bartynowskiego (1832-1918) z Krakowa - kolekcjonera, antykwariusza, bibliofila, numizmatyka, archeologa. Inskrypcja u dołu odbitki ma literę "N" w pierwszym wyrazie w odbiciu lustrzanym. Oznacza prawdopodobnie: "ŚWIĘTY ŁAZARZ W GNOJU, A BRAT BOGACZ WESELI SIĘ. WYKONAŁ RZ" i jest polską wersją napisu ze wspomnianej litografii.
fotografia: Świderski, Jacek , 2013
obiekty związane:
5000001040 odbitka graficzna Święty Jerzy
opracowanie dokumentu: Mosio, Grażyna, 2013.08.28,
instytucja: Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie
.
.
Moja galeria / Loguj
Login
Hasło
Midas Browser
Powered by Midas Browser ©