BAZA
DRZEWORYTÓW

Baza Danych

00000762
materiał (podłoża): papier
technika: drzeworyt wzdłużny
wymiary: 16,2 x 11 cm
datowanie odbitki drzeworytniczej: 1801-1841
opis: Drzeworyt w kształcie prostokąta stojącego. Pośrodku wizerunek św. Anny Samotrzeciej. Święta ukazana frontalnie, ma po prawej Marię ukazaną jako dziewczynka, zaś po lewej Dzieciątko. Ich popiersia wynurzają się ze wspólnej, stożkowatej szaty. Zdobią ją ozdobne lamówki z geometrycznymi motywami, a opasuje pięć sznurów korali wotywnych, miejscami podwieszonych, z pięcioma owalnymi medalikami, krzyżykiem i sercem –rozmieszczonymi symetrycznie. Szata w górnej części we wzór w stylizowane białe liście na czarnym tle, jest w dolnej części pofałdowana i uszyta z tkaniny w drobne paseczki. Okryte nią postacie są ubrane w szaty w prążki, mają na głowach zamknięte korony. Maria i Jezus są zwróceni ku sobie, między nimi wyłania się kwiat, a ich aureole mają pojedynczą linię okalającą. Św. Anna przerasta ich o pół głowy, ma welon i większą aureolę o podwójnym brzegu. U góry, po bokach widnieją dwie podwieszone czarne kotary w stylizowane białe listki, ze szlakiem w delikatny zygzak przy brzegu. Są przewiązane w połowie długości tkaniną w prążki, tworzącą rodzaj owalnych węzłów. Tło wypełniają rytmicznie, naprzemiennie rozmieszczone poziome krótkie kreseczki. Wzdłuż górnego brzegu na białym poziomym polu wycięto napis zajmujący jego lewą i środkową część: „OBRAZ.S.ANN.A”. Całość otacza proste obramowanie z pojedynczej linii.
motyw ikonograficzny: aureola , Dzieciątko Jezus , korona , krzyż , Maria , medalik , suknia , święta Anna Samotrzecia , wotum (serce) , wotum (sznur korali)
stan zachowania: dobry
napisy i znaki: OBRAZ.S.ANN.A. , (u dołu drzeworytu)
numer inwentarza: ECT.3105
uwagi: Drzeworyt wzorowany prawdopodobnie na otaczanej kultem rzeźbie z kościoła na Górze Świętej Anny (wcześniej zwanej Górą Chełmską). Przypuszcza się, że budynek o przeznaczeniu sakralnym został zbudowany tam już w latach 1480-85. Pierwsza wzmianka o istnieniu kościoła na Górze Chełmskiej pochodzi z 25 czerwca 1516 i znajduje się w piśmie biskupa wrocławskiego. Kiedy w 1655 r. franciszkanie przybyli na Górę Chełmską, był już na niej kościółek pw. św. Anny, rozbudowany w 1673 roku. Brak źródeł sprawia, że pierwsze 200 lat figury opisują jedynie legendy. Istnieje podanie o księciu hiszpańskim, wracającym z wyprawy wojennej. Kiedy woły zatrzymały się na szczycie góry i nie chciały pójść dalej, książę odczytał to jako szczególny znak. Wybudował w tym miejscu kościół, w którym pozostawił figurę św. Anny, wiezioną wśród łupów wojennych. Historycy sztuki datują rzeźbę na drugą połowę XV wieku. Tego typu wizerunki były popularne w sztuce gotyckiej zwłaszcza na Śląsku. Na zboczach Góry w XVIII wieku powstała kalwaria. Ten kompleks stał się celem wielu pielgrzymów, zwłaszcza z terenów Śląska. Według Piwockiego drzeworyt jest wzorowany na sztychu Strachowskiego z 1767 roku (publikuje go jako ryc. 65). Drzeworyt pochodzi z kolekcji Józefa Gwalberta Pawlikowskiego (1793-1852)- mecenasa sztuki i kolekcjonera, działacza gospodarczego i politycznego, syna założyciela zbiorów sztuki w Medyce, które sam znacznie powiększył. Wśród różnorodnych zbiorów J. G. Pawlikowskiego znalazła się również unikatowa kolekcja 143 drzeworytów ludowych. Stanowi ona niezwykle cenny i pionierski zasób, a jej twórca należy do pierwszych zbieraczy, który – gromadząc „starożytności ojczyste” – umiał skierować uwagę na niedoceniane przez jemu współczesnych prace ludowych i prowincjonalnych artystów. Tworzona była od lat 30. do 50. XIX wieku, czyli w okresie, kiedy działali ostatni już drzeworytnicy, wykonujący swe usługi dla ludności wiejskiej. Tworząc kolekcję ludowych drzeworytów, Pawlikowski korzystał z pomocy Kajetana Wincentego Kielisińskiego (1810-1849), rysownika i rytownika, przez pewien czas opiekuna zbiorów medyckich. W czasie swoich wędrówek po Galicji, Mazowszu, Lubelszczyźnie czy Wielkopolsce nabywał on grafiki między innymi od drzeworytników i sprzedawców dewocjonaliów. Kilka drzeworytów ludowych pozyskanych zostało także przez Teofila Żebrawskiego w latach 1845-1851, również współpracującego z Pawlikowskim, który cały swój zbiór w 1849 roku przeniósł z Medyki do Lwowa. W 1921 roku spuścizna po Józefie Gwalbercie Pawlikowskim, trafiła do Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, przekazana tam przez wnuka, Jana Pawlikowskiego. Po II wojnie pozostałe we Lwowie zbiory weszły w skład Biblioteki Akademii Nauk USRR, która po odzyskaniu niepodległości przez Ukrainę przemianowana została na Lwowską Narodową Naukową Bibliotekę Ukrainy im. Wasyla Stefanyka. Drzeworyty ludowe przechowywane są w Oddziale Sztuki Biblioteki, w Pałacu Baworowskich we Lwowie. Odbitka o dawnym numerze inwentarza: 9.
fotografia: Merduch, Jurij , 2013
opracowanie dokumentu: Mosio, Grażyna, 2013.08.13,
instytucja: Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie
.
.
Moja galeria / Loguj
Login
Hasło
Midas Browser
Powered by Midas Browser ©