BAZA
DRZEWORYTÓW

Baza Danych

00000800
materiał (podłoża): papier
technika: drzeworyt wzdłużny
wymiary: 29 x 18,5 cm
datowanie klocka drzeworytniczego: 1735? datowanie odbitki drzeworytniczej: 1801-1841
opis: Wizerunek Matki Boskiej Częstochowskiej z charakterystycznymi bliznami na prawym policzku, trzymającej Dzieciątko Jezus po swej lewej stronie. Postacie zostały przedstawione wraz z sukienką osłaniającą je prócz głów, prawego ramienia Madonny i lewego - Dzieciątka Jezus. Maria o pogodnej twarzy, została przedstawiona w bogatej, wykonanej białorytem koronie otwartej o zębatym brzegu z niewielką kulą z krzyżykiem pośrodku. Spod korony spływa wzdłuż twarzy welon z szeroką lamówką. Suknia Matki Boskiej została ozdobiona deseniem w pojedyncze gwiazdy. Maria ma twarz lekko zwróconą w prawo, zaś Jezus w lewo. On także ma na głowie z krótkimi, kręconymi włosami, koronę otwartą z krzyżykiem. Szata Dzieciątka ma dekolt w kształcie litery "V" wykończony ząbkami. Głowy obu postaci są otoczone okrągłymi aureolami o brzegu z potrójnej linii, z zygzakowatymi promieniami na obwodzie. Szata, którą ozdobiono wizerunek ma nieregularny kształt. Wykonana białorytem jest ozdobiona prócz dolnego brzegu obramowaniem z wyobrażeniem owalnych kamieni szlachetnych przeplatanych parzyście ułożonymi perłami. Na płaskim czarnym tle z wykonanymi białorytem ornamentem kwiatowym i geometrycznym, nawiązującym do klejnotów naszytych na szatę, widnieją różnej wielkości litery stykające się i powiązane ze sobą, które tworzą napis: Ave Marya. Tworzą je pasy różnej szerokości ozdobione wzorami geometrycznymi rombów zakomponowanych naprzemiennie z poprzecznymi kreskami i białymi punktami na czarnym tle. Tło wizerunku wypełnia wzór ciało-czarnej szachownicy. U dołu na poziomym białym pasie widnieje inskrypcja w czterech wierszach. Niestarannie przekopiowany napis w języku łacińskim został wykonany różnego rodzaju czcionką, z częścią liter s, n w odbiciu lustrzanym oraz licznymi błędami. Po bokach dolnego wiersza znajdują się wolne przestrzenie, a także dwa ukośnie zakończone pasy.
motyw ikonograficzny: aureola , blizna , Dzieciątko Jezus , klejnot , korona , Matka Boska Częstochowska , suknia , sygnowanie
stan zachowania: dobry
napisy i znaki: +C I mago DIVInAM VIrginam censtoviensI MARIA/ semper VIrGI N e m CLarIsIma Et mIRaCULOSZa:/ES ANNOS DOMINIS.1735.DIE20:MeNsIs octo , (u dołu drzeworytu) AVE MARYIA , (na sukience) A Nt ONICeCHOVIC+ , (u dołu drzeworytu)
numer inwentarza: ECT.3020
uwagi: Matka Boska Częstochowska jest na drzeworycie ukazana w sukience z naszytymi na aksamitnym tle klejnotami. Prawdopodobnie już w późnym średniowieczu do wizerunku przymocowywano wota - klejnoty i wyroby jubilerskie. W 1595 r. polecono przenieść je z obrazu na osobne tablice. Są one widoczne między innymi na obrazie "Komunia Jagiellonów" z 1664 roku. Drzeworytniczy wizerunek z kolekcji Pawlikowskiego ukazuje jasnogórski obraz prawdopodobnie w jednej z jego sukienek. Wiadomo, że 8 września 1650 roku, kiedy nastąpiło poświęcenie nowego hebanowego ołtarza fundacji Jerzego Ossolińskiego, obraz był ozdobiony sukienką z wysadzanym perłami hierogramem imienia MARIA. Inwentarz wymieniał w 1685 roku cztery sukienki na wizerunek Matki Boskiej Częstochowskiej, nazywane: Iesus, Maria, Pelikan i Duch Święty. Dwie pierwsze miały być wykonane właśnie z okazji poświęcenia ołtarza przez klasztornego hafciarza brata Tomaszewskiego. Dwie kolejne, prawdopodobnie około 1682 roku z okazji jubileuszu 300-lecia. Drzeworyt pochodzi z kolekcji Józefa Gwalberta Pawlikowskiego (1793-1852)- mecenasa sztuki i kolekcjonera, działacza gospodarczego i politycznego, syna założyciela zbiorów sztuki w Medyce, które sam znacznie powiększył. Wśród różnorodnych zbiorów J. G. Pawlikowskiego znalazła się również unikatowa kolekcja 143 drzeworytów ludowych. Stanowi ona niezwykle cenny i pionierski zasób, a jej twórca należy do pierwszych zbieraczy, który – gromadząc „starożytności ojczyste” – umiał skierować uwagę na niedoceniane przez jemu współczesnych prace ludowych i prowincjonalnych artystów. Tworzona była od lat 30. do 50. XIX wieku, czyli w okresie, kiedy działali ostatni już drzeworytnicy, wykonujący swe usługi dla ludności wiejskiej. Tworząc kolekcję ludowych drzeworytów, Pawlikowski korzystał z pomocy Kajetana Wincentego Kielisińskiego (1810-1849), rysownika i rytownika, przez pewien czas opiekuna zbiorów medyckich. W czasie swoich wędrówek po Galicji, Mazowszu, Lubelszczyźnie czy Wielkopolsce nabywał on grafiki między innymi od drzeworytników i sprzedawców dewocjonaliów. Kilka drzeworytów ludowych pozyskanych zostało także przez Teofila Żebrawskiego w latach 1845-1851, również współpracującego z Pawlikowskim, który cały swój zbiór w 1849 roku przeniósł z Medyki do Lwowa. W 1921 roku spuścizna po Józefie Gwalbercie Pawlikowskim, trafiła do Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, przekazana tam przez wnuka, Jana Pawlikowskiego. Po II wojnie pozostałe we Lwowie zbiory weszły w skład Biblioteki Akademii Nauk USRR, która po odzyskaniu niepodległości przez Ukrainę przemianowana została na Lwowską Narodową Naukową Bibliotekę Ukrainy im. Wasyla Stefanyka. Drzeworyty ludowe przechowywane są w Oddziale Sztuki Biblioteki, w Pałacu Baworowskich we Lwowie. Dawny numer inwentarza: 649.
fotografia: Merduch, Jurij , 2013
opracowanie dokumentu: Mosio, Grażyna, 2013.08.13,
instytucja: Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie
.
.
Moja galeria / Loguj
Login
Hasło
Midas Browser
Powered by Midas Browser ©