BAZA
DRZEWORYTÓW

Baza Danych

00001409
materiał (podłoża): drewno
technika: drzeworyt wzdłużny
wymiary: 10 x 6,2 x 2,8 cm
datowanie klocka drzeworytniczego: 1801-1850
opis: Klocek drzeworytniczy dwustronny, do druku dwóch kart przeznaczonych między innymi do układania pasjansa. Kompozycja podzielona na 2 pola podwójną linią. U góry postacie i oznaczenie koloru, niżej szwabachą, w 6.wierszach, w odbiciu lustrzanym tekst dotyczący symboliki danej karty. Na awersie dziesiątka kier, nazywana po słowacku: červená desiatka, a po polsku tzw. dziesiątka serce lub czerwień. Na górnej części po bokach serca ułożone w pionie po 5 sztuk, między nimi para trzymająca się za ręce, a wyżej - rzymska X. Kobieta ma w uniesionej prawej ręce gałązkę, mężczyzna w prawej dłoni-kapelusz. Niżej napis. Na rewersie w górnych rogach dwa okrągłe dzwonki. Pośrodku postać kobiety w kapeluszu ze skrzyżowanymi z przodu rogami obfitości, w których sypią się róże i pieniądze. Kobieta w lewej ręce trzyma pełną sakiewkę z napisem 1000, w prawej butelkę. W dolnej części kompozycji znajduje się tekst. Karta w j. słowackim nazywana hol'bovỳ túz, a w polskim tzw.tuz dzwonkowy, czy as karo.
motyw ikonograficzny: butelka , dzwonek , karta do gry , kobieta , kwiat (róża) , mężczyzna , moneta , pasjans , róg obfitości , sakiewka , serce
stan zachowania: dobry
napisy i znaki: Netreba tobě jinšiho/ Frajera mat godnejšiho/ Zustan pritom ktore go máš/Že dobre zrobiš uhlidáš/Ten je tak werny ku tebe/ Žeby dal žiwot pro tebe. , (na awersie, w dolnej części kompozycji) Oznajmujem welku radost/ Peknu ženu peniazy dost/ Wkrátkom času werdostaneš/ A tak bohatým sa staneš/ Štěsti tobě dobre preje/ Y laska se nate směje. , (na rewersie, w dolnej części kompozycji)
numer inwentarza: F-E-5308
uwagi: Klocek - wraz z grupą innych kart - trafił do Słowackiego Muzeum Narodowego w Martinie w latach 1904-1905 od Emilii Juštovej za pośrednictwem księdza Andreja Kmet'a - archeologa, etnografa, geologa i botanika, założyciela Słowackiego Towarzystwa Muzealnego oraz Słowackiego Towarzystwa Naukowego (słow. Slovenská učená spoločnosť) z siedzibą w Martinie, którego powstanie uważane jest za doniosłe dla kształtowania się słowackiej nauki. Najstarsze europejskie wzmianki o kartach do gry pochodzą z XIV wieku. Popularność zyskały jednak dopiero z końcem średniowiecza, wraz z rozwojem technik drukarskich oraz upowszechnieniem papieru. W XV wieku, obok luksusowych, ręcznie malowanych kart pojawiły się tańsze, drukowane z drewnianych matryc. Ich wyrób stał się tak popularny, że z czasem wyłoniła się grupa zawodowa kartowników, którzy mieli swoje organizacje cechowe. Działali też na terenie Słowacji, gdzie karty odbijano w XIX w. między innymi w Koszycach, czy Bańskiej Szczawnicy. Prezentowany klocek wykonał prawdopodobnie w Bańskiej Szczawnicy Vinco Obesko. Matryca wchodzi w skład zespołu składającego się z 3 klocków dwustronnych i 5 jednostronnych do druku kart typu niemieckiego, na którą składała się talia zawierająca 32 karty z liczbami rzymskimi i figurami w 4 kolorach: kier trefl, pik, karo. Opisywane karty w dolnej części uzupełnione są wierszowanymi tekstami, sugerującymi symbolikę przypisywaną danej karcie.
obiekty związane:
5000001410 odbitka graficzna z klocka drzeworytniczego dwustronnego Karta do gry: X serce
5000001411 odbitka graficzna z klocka drzeworytniczego dwustronnego Karta do gry: As dzwonkowy
opracowanie dokumentu: Mosio, Grażyna, 2017.10.18,
instytucja: Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie
.
.
Moja galeria / Loguj
Login
Hasło
Midas Browser
Powered by Midas Browser ©