BAZA
DRZEWORYTÓW

Baza Danych

00001412
materiał (podłoża): drewno
technika: drzeworyt wzdłużny
wymiary: 10 x 6 x 2,5 cm
datowanie klocka drzeworytniczego: 1801-1850
opis: Klocek drzeworytniczy jednostronny, do druku karty przeznaczonej między innymi do układania pasjansa. Kompozycja podzielona na 2 pola podwójną linią. U góry ludzka postać i oznaczenie koloru, niżej szwabachą, w 7.wierszach, w odbiciu lustrzanym tekst dotyczący symboliki karty. Pośrodku górnej strefy ukazana profilem postać mężczyzny-wędrowca we fraku i nakryciu głowy z daszkiem maszerującego w lewo. W lewej ręce laska oparta na ramieniu, z zawieszonym węzełkiem. Prawa ręka uniesiona. Po obu stronach po pięć listków winorośli o tulipanowatym kształcie. Ich cienkie łodyżki zbiegają się pośrodku i łączą, tworząc wspólną gałązkę, częściowo ukrytą za wędrowcem. Maszeruje on po poziomym podłożu. Nad jego głową widnieje rzymska cyfra X. W dolnej strefie znajduje się tekst wiersza. Karta w j. słowackim nazywana zelená desiatka, a po polsku tzw. dziesiątka pik lub wino.
motyw ikonograficzny: frak , karta do gry , laska , liść , mężczyzna , pasjans , tobołek , wędrowiec , wino
stan zachowania: dobry
napisy i znaki: O krátky čas to znáti máš/ Najaku cestu sa widáš,/ Darmo wšak chodit ne-/budeš/ Twoju wec dobre wiwedeš// At je daleko neb neni/ Budeti ku potešeni. , (w dolnej części kompozycji)
numer inwentarza: F-E-5309
uwagi: Klocek - wraz z grupą innych kart - trafił do Słowackiego Muzeum Narodowego w Martinie w 1904 r. od Emilii Juštovej za pośrednictwem księdza Andreja Kmet'a - archeologa, etnografa, geologa i botanika, założyciela Słowackiego Towarzystwa Muzealnego oraz Słowackiego Towarzystwa Naukowego (słow. Slovenská učená spoločnosť) z siedzibą w Martinie, którego powstanie uważane jest za doniosłe dla kształtowania się słowackiej nauki. Na rewersie znajduje się rękopiśmienna notatka na kartonie: dar A. Kmet'a r. 1904. II 386. Prezentowany klocek wykonał prawdopodobnie w Bańskiej Szczawnicy Vinco Obesko. Matryca wchodzi w skład zespołu składającego się z 3 klocków dwustronnych i 5 jednostronnych do druku kart typu niemieckiego, na którą składała się talia zawierająca 32 karty z liczbami rzymskimi i figurami w 4 kolorach: kier trefl, pik, karo. Opisywane karty w dolnej części uzupełnione są wierszowanymi tekstami, sugerującymi symbolikę przypisywaną danej karcie. Najstarsze europejskie wzmianki o kartach do gry pochodzą z XIV wieku. Popularność zyskały jednak dopiero z końcem średniowiecza, wraz z rozwojem technik drukarskich oraz upowszechnieniem papieru. W XV wieku, obok luksusowych, ręcznie malowanych kart pojawiły się tańsze, drukowane z drewnianych matryc. Ich wyrób stał się tak popularny, że z czasem wyłoniła się grupa zawodowa kartowników, którzy mieli swoje organizacje cechowe. Działali też na terenie Słowacji, gdzie karty odbijano w XIX w. między innymi w Koszycach, czy Bańskiej Szczawnicy.
obiekty związane:
5000001413 odbitka graficzna z klocka drzeworytniczego jednostronnego Karta do gry: X pik
opracowanie dokumentu: Mosio, Grażyna, 2017.10.18,
instytucja: Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie
.
.
Moja galeria / Loguj
Login
Hasło
Midas Browser
Powered by Midas Browser ©