BAZA
DRZEWORYTÓW

Baza Danych

00000831
materiał (podłoża): papier
technika: drzeworyt wzdłużny
wymiary: 33 x 28,4 cm
datowanie odbitki graficznej: około 1850
opis: Kompozycja ujęta w prostokąt stojący, złożona z kilku elementów. Centralnie, w prostokątnym obramowaniu, na które składają się wycięte w technice białorytu kropki, została przedstawiona Matka Boska depcząca smoka, trzymająca na lewym ramieniu Dzieciątko Jezus, a w prawej ręce berło królewskie. U góry, w rogach widoczne putta. Maria ma na sobie długą suknię i zapięty pod szyją płaszcz, który został zarzucony na plecy i udrapowany z przodu. Ukazana z długimi włosami, w zamkniętej koronie na głowie i promienistym nimbem wokół niej. Pod stopami Matki Boskiej półksiężyc i siedmiogłowy smok o szerokich łapach i zawiniętym, zakończonym strzałką ogonie. Jego cielsko przebija długi, opatrzony proporcem z monogramem IHS krzyż znajdujący się w rękach pochylającego się w kierunku bestii Dzieciątka Jezus. W górnej części kompozycji znajduje się rozbudowana inskrypcja ozdobiona u góry szlakiem dekoracyjnych ząbków, a u dołu dwie leżące postaci wspierające swe głowy na zgiętym ramieniu, rozdzielone motywem okrągłej rozety z monogramem IHS. Z prawej strony, jest to widoczny biskup w mitrze na głowie i z pastorałem w ręce, przy nim leżą księga i czaszka. Po lewej stronie znajduje się postać książęca w koronie (św. Kazimierz?), z księgą (?) w tle. Po bokach Matki Boskiej umieszczono osiem małych obrazków (plakiet wotywnych) z wizerunkami modlących się postaci, ze złożonymi rękami, z twarzami skierowanymi w kierunku promieni przedzierających się przez obłoki (na sześciu obrazkach). Jedna z postaci leży krzyżem, pozostałe klęczą. Pod siedmioma obrazkami napisy, ósmy umieszczony w dolnej, lewej części kompozycji nie ma żadnej inskrypcji, znajduje się pod nim prostokątny fragment niewyciętej deski. Drzeworyt otoczono grubym, czarnym obramowaniem. Na powierzchni są widoczne brązowe i fioletowe przebarwienia, plamy na lewym brzegu oraz ubytek w lewym dolnym rogu.
motyw ikonograficzny: anioł , aureola , berło , biskup , czaszka , człowiek , infuła , korona , książę , Matka Boska z Dzieciątkiem , pastorał , proporzec , smok , święty nieokreślony , wotum
stan zachowania: dobry
napisy i znaki: CI VDOWZIOBRASZAISWETISPAZZI/ MARIIPRZEMOZENIENIEPRZIIACIELA PANNO/ WIEEKOSCIMIEOSERDNIATWEGO WNIDEDODO/ [...]WECOPOKŁONVCIEWKOSCIELESWIETIMTW/ [...]MIREDI:WZIWAFIMIENIATWEGOAME N , (u góry kompozycji) TENCZLOWIEKN/ OCZIPOCIESZ[...] CZOWIEKOLVG/ VZDROWIONAV V TENCIOWIEKN/ ACZOWEROCIEŁA TENCZEOWIEKPA/ RALIZEMZARA:POCI TNOO CZART/ OWVWOLNIONY NNANOGIVZDO/ WIONYZOSTAŁ TEZWIAD[...]A/ TEIKACHOR[...] , (po bokach, od góry) IHS , (na proporcu i u dołu kompozycji)
numer inwentarza: ECT.3041
uwagi: Drzeworyt pochodzi z kolekcji Józefa Gwalberta Pawlikowskiego (1793-1852)- mecenasa sztuki i kolekcjonera, działacza gospodarczego i politycznego, syna założyciela zbiorów sztuki w Medyce, które sam znacznie powiększył. Wśród różnorodnych zbiorów J. G. Pawlikowskiego znalazła się również unikatowa kolekcja 143 drzeworytów ludowych. Stanowi ona niezwykle cenny i pionierski zasób, a jej twórca należy do pierwszych zbieraczy, który – gromadząc „starożytności ojczyste” – umiał skierować uwagę na niedoceniane przez jemu współczesnych prace ludowych i prowincjonalnych artystów. Tworzona była od lat 30. do 50. XIX wieku, czyli w okresie, kiedy działali ostatni już drzeworytnicy, wykonujący swe usługi dla ludności wiejskiej. Tworząc kolekcję ludowych drzeworytów, Pawlikowski korzystał z pomocy Kajetana Wincentego Kielisińskiego (1810-1849), rysownika i rytownika, przez pewien czas opiekuna zbiorów medyckich. W czasie swoich wędrówek po Galicji, Mazowszu, Lubelszczyźnie czy Wielkopolsce nabywał on grafiki między innymi od drzeworytników i sprzedawców dewocjonaliów. Kilka drzeworytów ludowych pozyskanych zostało także przez Teofila Żebrawskiego w latach 1845-1851, również współpracującego z Pawlikowskim, który cały swój zbiór w 1849 roku przeniósł z Medyki do Lwowa. W 1921 roku spuścizna po Józefie Gwalbercie Pawlikowskim, trafiła do Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, przekazana tam przez wnuka, Jana Pawlikowskiego. Po II wojnie pozostałe we Lwowie zbiory weszły w skład Biblioteki Akademii Nauk USRR, która po odzyskaniu niepodległości przez Ukrainę przemianowana została na Lwowską Narodową Naukową Bibliotekę Ukrainy im. Wasyla Stefanyka. Drzeworyty ludowe przechowywane są w Oddziale Sztuki Biblioteki, w Pałacu Baworowskich we Lwowie. Dawny numer inwentarza w kolekcji Pawlikowskiego: 1251 f/2(?). Drzeworyt ukazuje nieustalony wizerunek Matki Boskiej Zwycięskiej otaczany kultem, o czym świadczą liczne wota.
fotografia: Merduch, Jurij , 2013
opracowanie dokumentu: Grochal, Anna, 2013.08.16,
instytucja: Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie
.
.
Moja galeria / Loguj
Login
Hasło
Midas Browser
Powered by Midas Browser ©