BAZA
DRZEWORYTÓW

Baza Danych

00000606

Matka Boska z Olesna

warianty tytułu: Obraz Panny Maryi na Śląsku w Okleśni, Matka Boska Oleska

klocek drzeworytniczy dwustronny

materiał (podłoża): drewno
technika: drzeworyt wzdłużny
wymiary: 30 x 34 x 1,8 cm
datowanie klocka drzeworytniczego: 1751-1800?
opis: Deska dwustronna. Awers przedstawia półpostać Matki Boskiej zwróconej w lewo, trzymającej na prawej ręce Dzieciątko Jezus. Maria o długich włosach opadających na ramiona jest odziana w płaszcz w bogaty wzór kwiatowy, z szeroką lamówką ozdobioną perłami. Rozchylony na piersi, ukazuje pofałdowaną szatę. Podobną sukienkę, ze szlaczkiem z zygzakowatą linią pod szyją ma Dzieciątko. Zwrócone ku Matce, wznosi do góry prawą rękę, w lewej trzyma opartą na kolanie księgę. Maria prawą ręką ukazuje Syna. Na głowach obu postaci umieszczono korony, otoczone aureolami, z wieńcem promieni w przypadku Madonny i z pojedynczą linią u Jezusa. Wzdłuż ramion Matki Boskiej widnieje szlak drobnych gwiazdek. Górne narożniki kompozycji wypełniają podwieszone draperie z tkaniny w bogaty ornament roślinny. Na ich tle ukazano wzlatujące postacie dwóch uskrzydlonych aniołów, które jedną ręką przytrzymują draperię, a drugą - niewielkie wianuszki na wysokości korony Matki Boskiej. Wzdłuż górnej krawędzi dwie linie wyznaczają pas z niekompletną inskrypcją w odbiciu lustrzanym. Na rewersie znalazła się dolna część fałdzistej szaty Madonny, zakryta u dołu trzema prostokątnymi polami. Powtarzają one wzór złożony z serc, z którymi symetrycznie łączą się cztery stylizowane liście. Każdy z czworokątów ma obramowanie ozdobione delikatnymi wolutami. Po bokach, na posadzce wypełniającej dół kompozycji, stoją dwaj bosonodzy zakonnicy o głowach z tonsurami otoczonych promienistymi aureolami. Zakonnik po lewej trzyma w lewej dłoni lilię, a w prawej otwartą księgę. Zakonnik po prawej wznosi do góry lewą rękę z wyciągniętym do góry placem wskazującym, w prawej trzyma krzyż i księgę. Przy pasie ma różaniec. Z ich ust, ku środkowi kompozycji wydobywają się pofalowane, zwinięte na końcu czarne filakterie, prawdopodobnie miejsce na niewycięte napisy. Wzdłuż dolnej krawędzi widnieje czarny szlak. Wizerunek na awersie jest odwrócony do przedstawionego na rewersie o 180 stopni. Na jednym z boków - widoczne próbne cięcia wykonane narzędziami przez drzeworytnika.
motyw ikonograficzny: anioł , aureola , Dzieciątko Jezus , gwiazda , Hodegetria , korona , krzyż , księga , kwiat (lilia) , Matka Boska z Dzieciątkiem , różaniec , serce , tonsura , wieniec , wstęga , zakonnik
stan zachowania: dobry
napisy i znaki: OBRAZ PANNYMARIEI NASL SKU WOKLESNI , (wzdłuż górnej krawędzi)
numer inwentarza: MC/E/603
uwagi: Olesno, to miasto w woj. opolskim. Historycznie leży na Górnym Śląsku. Znane jest z wizerunku Matki Boskiej z Góry Karmel zwanej także Szkaplerzną lub Oleską. Jest to obraz olejny prawdopodobnie z 2.połowy XVII wieku, malowany na płótnie. Znajduje się w miejscowym kościele św. Michała. Przez wieki był obiektem kultu, a przy kościele istniało bractwo szkaplerzne. W 2009 roku został ukoronowany z okazji 800.lecia miasta. Przedstawia na purpurowym, aksamitnym tle Maryję trzymającą na lewym ręku Jezusa, a w prawej szkaplerz. Odbiega więc od drzeworytniczej wersji, która ukazuje Marię z Dzieciątkiem trzymającym książeczkę, adorowaną przez dwóch zakonników. W Olesku istnieje jednak inny obraz na desce ukazujący Maryję z Dzieciątkiem w typie Hodegetrii, pochodzący z XVIII wieku z dawnego drewnianego kościoła poświęconego Ciału Chrystusowemu, którym zarządzali kanonicy regularni laterańscy reguły św. Augustyna. Obecnie obraz znajduje się przy wejściu do świątyni parafialnej pw. Bożego Ciała, w tylnej lewej kruchcie. Otaczany kultem wiernych, gromadził w przeszłości wielu oleśnian, w tym licznie modlących się przed lekcjami uczniów. Trudno przesądzać, czy drugi z opisanych obrazów był pierwowzorem wizerunku na drzeworycie. Napis widoczny na drzeworycie: "... W OKLESNI", mógł być efektem złego odczytania przez drzeworytnika pierwotnego wzoru. Dawni wykonawcy desek drzeworytniczych byli często analfabetami. Klocek drzeworytniczy pochodzi ze zbiorów Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego działającego w Cieszynie od 1901. Trafił do zbiorów PTL między 1901 a 1930 rokiem. W Księdze Inwentarzowej PTL nosi numer TL 402. Zbiory TL miały wejść w skład Muzeum Śląskiego, za którego powstaniem optował w 1922 roku ks. Józef Londzin, prezes PTL i burmistrz Cieszyna (ur. 1862, zm. 1929), który już w roku 1896 zainicjował gromadzenie zabytków polskiej przeszłości z terenu Śląska Cieszyńskiego. W 1923 roku podpisał przejęcie zbiorów muzeum kościelnego Generalnego Wikariatu. W skład Muzeum Śląskiego miały wejść także zbiory muzeum Leopolda Jana Szersznika założonego w 1802 roku, muzeum i archiwum miejskiego. Problemy lokalowe i własnościowe sprawiły, że plany te zostały zarzucone. W 1929 roku biskup Lisicki zdecydował, że zbiory muzeum Generalnego Wikariatu zostaną przeniesione do Katowic. Po śmierci ks. Londzina, w 1930 r. zadecydowano o włączeniu zbiorów PTL do Muzeum Miejskiego w Cieszynie. Zwiedzających przyjęło w 1931 roku. Od lat 90.XX w. nosi nazwę Muzeum Śląska Cieszyńskiego.
fotografia: Firla, Krystian , 2012 Firla, Krystian , 2012 Firla, Krystian , 2012
obiekty związane:
5000000605 odbitka graficzna z klocka drzeworytniczego dwustronnego Matka Boska z Olesna
5000000186 odbitka graficzna z klocka drzeworytniczego dwustronnego Matka Boska z Olesna
5000000539 odbitka graficzna z klocka drzeworytniczego dwustronnego Matka Boska z Olesna
5000001206 odbitka graficzna z klocka drzeworytniczego dwustronnego Matka Boska z Olesna
opracowanie dokumentu: Mosio, Grażyna, 2013.04.02,
instytucja: Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie
.
.
Moja galeria / Loguj
Login
Hasło
Midas Browser
Powered by Midas Browser ©