BAZA
DRZEWORYTÓW

Baza Danych

00000768

Chrystus na krzyżu

warianty tytułu: Ukrzyżowany z apostołami w medalionach

odbitka graficzna

materiał (podłoża): papier
technika: drzeworyt wzdłużny
wymiary: 38,9 x 30,8 cm
datowanie odbitki drzeworytniczej: około 1850
opis: Pośrodku na krzyżu z drewna o widocznej strukturze, zostało ukazane skrwawione ciało Chrystusa z ugiętymi kolanami. Jego nieproporcjonalnie duża głowa jest zwrócona w lewo, lekko pochylona, wzrok skierowany w dół. Na głowie widnieje głęboko nasunięta korona cierniowa, z której wydobywają się trzy wiązki promieni. Ich tłem jest okrągła aureola, nad którą widnieje esowaty titulus z napisem INRI. Chrystus ma na sobie misternie pofałdowane perizonium z węzłem na prawym biodrze. Lewa dłoń Ukrzyżowanego ma zgięte palce, zaś palce prawej są ułożone w geście błogosławieństwa. Drobnym ryzowaniem oddano szczegóły postaci. Po bokach krzyża rozmieszczono medaliony z wizerunkami apostołów. Uczniowie Chrystusa zostali ukazani w półpostaci, zwróceni w stronę krzyża. Wszyscy trzymają zamknięte księgi, prócz ewangelistów, których księgi są otwarte. Wizerunki świętych mieszczą się w owalnych medalionach i na ośmiokątnych plakietach (ewangeliści). Mają gładkie tło i są obramowane szlakami z motywami drobnych punktów (apostołowie) i drobnych kulek (ewangeliści). Pod każdym wizerunkiem widnieje pas z podpisem. Brak jest Judasza, natomiast św. Jan Ewangelista, został ukazany dwukrotnie. Medaliony i plakiety zostały zakomponowane w dwóch pionowych rzędach – po każdej stronie. Rzędy obok krzyża rozpoczynają się nieco niżej i kończą plakietą z wizerunkiem ewangelisty. Rząd zewnętrzny rozpoczyna wizerunek ewangelisty. Po lewej, w rzędzie zewnętrznym: przy pulpicie z kałamarzem św. Mateusz Ewangelista ze swoim atrybutem – postacią, św. Maciej z toporem, św. Juda Tadeusz z pałką, św. Tomasz z włócznią. W rzędzie bliżej krzyża: św. Jan Apostoł z kielichem, św. Jakub Większy w pelerynce z naszytymi muszlami, z laską i tykwą pielgrzyma, z kapeluszem na plecach, św. Piotr z kluczami i budynkiem kościoła; św. Marek Ewangelista ze lwem. Po prawej, w rzędzie zewnętrznym znajdują się: św. Łukasz Ewangelista z wołem, św. Andrzej z krzyżem, św. Jakub Mniejszy z piórami, św. Szymon z piłą. W rzędzie wzdłuż krzyża: św. Filip, św. Bartłomiej z nożem, św. Paweł z mieczem i ponownie św. Jan Ewangelista z orłem i pulpitem z kałamarzem. Czarne tło wypełnia delikatny deseń z drobnych białych punktów. U góry nad ramionami krzyża znalazły się dwie owalne plakiety z literami będącymi skrótami tekstu św. Benedykta (po lewej): V.R.S.N.S.M.V.S.M.Q.L.I/ V.B.C.S.S.M.L.N.D.S.M.D i Zachariasza po prawej: +Z+D.IA.B.+.I.Z.+.Z/ A.B + Z +.H.G.F + +B.FR.S. Litery po lewej znaczą: Vade.Retro.Satana.Numquam.Suade.Mihi.Vana.Sunt.Mala. Quae.Libas.Ipse/Venena.Bibas.Crux.Sacra.Sit.Mihi. Lux.Non.Draco.Sit.Mihi.Dux, czyli: "Idź precz szatanie, nie kuś mnie do próżności, złe jest to co podsuwasz, sam pij truciznę, Krzyż Święty niech mi będzie światłem, smok/szatan nie będzie mym przewodnikiem". Pierwsze litery po prawej pochodzą ze słów:+ Zelus + Deus. In manus Ante.Bonum.+ Inclinabo.Zelavi.+ Z/ Abyssus.Beatus + Zelus +.Haeccine. Gutturi.Factae + Beatus.Factus Respice.Slavis. U dołu w rogach na tle plakiet widnieją łacińskie teksty odwołujące się do miłosierdzia Chrystusa.
motyw ikonograficzny: apostoł , Chrystus na krzyżu , kałamarz , kapelusz , kielich , klucze , krzyż , księga , laska pielgrzymia , miecz , nóż , pałka , piła , święty Andrzej , święty Bartłomiej , święty Filip , święty Jakub Mniejszy , święty Jakub Większy , święty Jan Ewangelista , święty Juda Tadeusz , święty Łukasz Ewangelista , święty Maciej , święty Marek Ewangelista , święty Mateusz Ewangelista , święty Paweł , święty Piotr , święty Szymon , święty Tomasz , titulus , topór , tykwa , włócznia , zwierzę (lew) , zwierzę (orzeł) , zwierzę (wół)
stan zachowania: uszkodzony
napisy i znaki: V.R.S.N.S.M.V.S.M.O.L.I/ V.B.C.S.S.M.L.N.D.S.M.D , (u góry po lewej, nad belką) +Z+D.IA. B.+.I.Z.+.Z/ A.B + Z +.H.G.F + B.FR.S , (u góry po prawej, nad belką) S.MATHEVS, S.IOANES APO, S.MTHIAS+, S. IACOBVS MAI, S. IVDA THADE, S. PETRUS AP, S. THOMAS, S. MARCVS EV , (od lewej, pod medalionami) S.LVCAS EV, S. PHILIPHVS, S. ANDREAS +, S. BARTHOLOMEVS, S. IACOBVS MIN, S. PAVLVOS AP, S.SIMONIVDI, S. IOANNES EV , (od prawej, pod medalionami) QVI PAS (...) EST PRONO+ BI , (u dołu po lewej, na plakiecie) IESVCHRI/STE MISERE/RE NOBIS , (u dołu po prawej, na plakiecie) I.N.R.I. , (na pionowej belce krzyża, nad głową Chrystusa)
numer inwentarza: ECT.3085
uwagi: Drzeworyt pochodzi z kolekcji Józefa Gwalberta Pawlikowskiego (1793-1852)- mecenasa sztuki i kolekcjonera, działacza gospodarczego i politycznego, syna założyciela zbiorów sztuki w Medyce, które sam znacznie powiększył. Wśród różnorodnych zbiorów J. G. Pawlikowskiego znalazła się również unikatowa kolekcja 143 drzeworytów ludowych. Stanowi ona niezwykle cenny i pionierski zasób, a jej twórca należy do pierwszych zbieraczy, który – gromadząc „starożytności ojczyste” – umiał skierować uwagę na niedoceniane przez jemu współczesnych prace ludowych i prowincjonalnych artystów. Tworzona była od lat 30. do 50. XIX wieku, czyli w okresie, kiedy działali ostatni już drzeworytnicy, wykonujący swe usługi dla ludności wiejskiej. Tworząc kolekcję ludowych drzeworytów, Pawlikowski korzystał z pomocy Kajetana Wincentego Kielisińskiego (1810-1849), rysownika i rytownika, przez pewien czas opiekuna zbiorów medyckich. W czasie swoich wędrówek po Galicji, Mazowszu, Lubelszczyźnie czy Wielkopolsce nabywał on grafiki między innymi od drzeworytników i sprzedawców dewocjonaliów. Kilka drzeworytów ludowych pozyskanych zostało także przez Teofila Żebrawskiego w latach 1845-1851, również współpracującego z Pawlikowskim, który cały swój zbiór w 1849 roku przeniósł z Medyki do Lwowa. W 1921 roku spuścizna po Józefie Gwalbercie Pawlikowskim, trafiła do Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, przekazana tam przez wnuka, Jana Pawlikowskiego. Po II wojnie pozostałe we Lwowie zbiory weszły w skład Biblioteki Akademii Nauk USRR, która po odzyskaniu niepodległości przez Ukrainę przemianowana została na Lwowską Narodową Naukową Bibliotekę Ukrainy im. Wasyla Stefanyka. Drzeworyty ludowe przechowywane są w Oddziale Sztuki Biblioteki, w Pałacu Baworowskich we Lwowie. Odbitka o dawnym numerze inwentarza: 1252/48.
fotografia: Merduch, Jurij , 2013
opracowanie dokumentu: Mosio, Grażyna, 2013.08.13,
instytucja: Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie
.
.
Moja galeria / Loguj
Login
Hasło
Midas Browser
Powered by Midas Browser ©